درمان آنفولانزا در ۳ روز؛ علائم خطرناک و داروهای مؤثر

آنفلانزا که در اصطلاح عوام به غلط سرماخوردگی نامیده می شود بیماری مسری ناشی از ویروس های آنفلوآنزا (A,B,C) است. اگرچه بیشتر بیماران طی یک تا دو هفته بهبود می یابند، اما عفونت با ویروس های آنفلوآنزا می تواند سبب بیماری شدید و عوارض کشنده شود. در مقابل، سرماخوردگی بیماری خفیفی است که محدود به مخاط تنفسی فوقانی (عمدتاًی بینی) بوده و سبب بیماری مختصر با آبریزش بینی و تب خفیف می شود که معمولاً بدون عارضه جدی بهبود می یابد.

لذا باید بین این دو بیماری که به دلایل متفاوت ایجاد شده و سرنوشت مختلفی دارند، تفاوت قائل شد. در بیماری آنفلوآنزا، ویروس سبب بیماری می شود. در ادامه این مقاله از دنیای زخم به بررسی موارد مختلف این بیماری می پردازیم.

آنفولانزا چگونه وارد بدن می‌شود؟

ویروس آنفولانزا معمولاً از راه هوا و تنفس وارد بدن می‌شود. زمانی که فرد مبتلا سرفه یا عطسه می‌کند، ذرات بسیار ریز حاوی ویروس در فضا پخش می‌شوند و با تنفس به دستگاه تنفسی فرد سالم می‌رسند. این ویروس پس از ورود، به سلول های پوشاننده بینی، گلو و ریه می چسبد و شروع به تکثیر می کند. تماس دست با سطوح آلوده و لمس دهان یا بینی نیز مسیر شایع دیگری است. به همین دلیل، شستن دست ها و پرهیز از تماس نزدیک نقش کلیدی در پیشگیری دارند.

تفاوت آنفولانزا با سرماخوردگی

اگر چه آنفولانزا و سرماخوردگی هر دو بیماری تنفسی هستند، اما شدت و شروع آن ها تفاوت مهمی دارد. آنفولانزا معمولاً به صورت ناگهانی آغاز می شود و با تب بالا، لرز، بدن درد شدید و ضعف قابل توجه همراه است. در مقابل، سرماخوردگی آرام تر شروع می شود و اغلب با آبریزش بینی و گلودرد خفیف شناخته می شود. آنفولانزا می تواند فرد را چند روز زمین گیر کند و در گروه های پر خطر به عوارض جدی منجر شود، در حالی که سرماخوردگی معمولاً خود محدود شونده و خفیف است.

انواع ویروس آنفولانزا

ویروس های آنفولانزا به چهار گروه اصلی A، B، C و D تقسیم می شوند که هر کدام رفتار و شدت متفاوتی دارند. شناخت این انواع به درک بهتر چرایی اپیدمی های فصلی کمک می کند. در انسان، بیشترین بار بیماری مربوط به نوع A و B است که هر سال در گردش هستند. نوع C معمولاً بیماری خفیف ایجاد می کند و بیشتر کودکان را درگیر می سازد. نوع D بیشتر در حیوانات دیده می شود و نقش آن در بیماری انسان هنوز به طور کامل مشخص نیست. این تنوع ویروسی دلیل به روز رسانی سالانه واکسن آنفولانزا است.

آنفولانزا نوع A و خطر پاندمی

آنفولانزا نوع A مهم ترین و خطرناک ترین نوع این ویروس است. این نوع می تواند انسان و حیوانات مختلفی مانند پرندگان و خوک را آلوده کند و همین ویژگی، زمینه جهش های ژنتیکی را فراهم می سازد. تغییرات سریع ویروس نوع A باعث ظهور سویه های جدیدی مانند H1N1 و H3N2 شده است که توان ایجاد پاندمی جهانی دارند. این نوع آنفولانزا معمولاً با علائم شدیدتر همراه است و در سالمندان، کودکان و بیماران زمینه ای خطر عوارض ریوی و بستری را افزایش می دهد. بیشتر اپیدمی های گسترده از این نوع ناشی می شوند.

آنفولانزا نوع B و شیوع فصلی

آنفولانزا نوع B تقریباً فقط انسان را آلوده می کند و نقش مهمی در همه گیری های فصلی دارد. برخلاف نوع A، این ویروس پاندمی جهانی ایجاد نمی کند، اما می تواند در یک فصل شیوع قابل توجهی داشته باشد. نوع B معمولاً در کودکان و نوجوانان شایع تر است و گاهی شدت علائم آن کمتر از نوع A در نظر گرفته می شود، اما همچنان می تواند باعث تب بالا، ضعف شدید و غیبت طولانی از فعالیت های روزمره شود. واکسن های سالانه معمولاً هر دو دودمان اصلی این نوع ویروس را پوشش می دهند.

آنفولانزا نوع C و علائم خفیف

آنفولانزا نوع C معمولاً بیماری خفیف تری ایجاد می کند و بیشتر در کودکان دیده می شود. علائم این نوع اغلب شبیه سرماخوردگی است و شامل آبریزش بینی، سرفه خفیف و تب کم می شود. در بیشتر موارد، فرد حتی متوجه نمی شود که به آنفولانزا مبتلا شده است. نوع C به ندرت باعث اپیدمی می شود و نقش مهمی در بار کلی بیماری ندارد. به همین دلیل، واکسن های فصلی معمولاً این نوع را هدف قرار نمی دهند. با این حال، شناخت آن برای افتراق علل عفونت های تنفسی اهمیت دارد.

“It’s important to note that not everyone with flu will have a fever.”
«مهم است بدانید که همه مبتلایان به آنفولانزا لزوماً تب ندارند.»
منبع: cdc

علائم آنفولانزا در بدن

• تب ناگهانی و بالا (معمولاً بالای ۳۸ درجه)
• لرز و تعریق شدید
• بدن درد و درد عضلانی گسترده
• سردرد مداوم و سنگین
• خستگی و بی حالی شدید
• سرفه خشک و آزاردهنده
• گلودرد یا خشکی گلو
• گرفتگی یا آبریزش بینی (کمتر از سرماخوردگی)
• کاهش اشتها و ضعف عمومی
• احساس گیجی یا کاهش تمرکز
• تهوع، استفراغ یا اسهال (بیشتر در کودکان)
• درد قفسه سینه یا تنگی نفس (علامت هشدار)

سیر زمانی بیماری

سیر زمانی بیماری آنفولانزا معمولاً با یک دوره نهفتگی کوتاه آغاز می شود که بین ۱ تا ۴ روز پس از تماس با ویروس طول می کشد. در این مرحله فرد اغلب بدون علامت است اما می تواند ناقل باشد. سپس بیماری به طور ناگهانی با تب، لرز، سردرد و بدن درد شدید بروز می کند. طی روزهای دوم تا چهارم، علائم تنفسی مانند سرفه خشک و گلودرد پررنگ تر می شوند. در اغلب افراد، نشانه ها طی ۲ تا ۸ روز فروکش می کنند، اما خستگی و سرفه ممکن است برای مدتی طولانی تر باقی بماند.

درمان آنفولانزا برای بهبود فوری

درمان آنفولانزا برای بهبود فوری در بیشتر موارد بر مراقبت حمایتی تمرکز دارد. استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان و استفاده از داروهای ضد تب مانند استامینوفن یا ایبوپروفن به کاهش علائم کمک می کند. در بیماران پر خطر یا موارد شدید، داروهای ضد ویروسی در صورت مصرف طی ۴۸ ساعت اول، می توانند طول و شدت بیماری را کاهش دهند. پرهیز از الکل و تنباکو نیز روند بهبود را سریع تر می کند.

درمان خانگی آنفولانزا

• استراحت کامل
• مصرف مایعات فراوان
• خواب کافی
• غذای سبک و مقوی

داروهای مجاز در آنفولانزا

• استامینوفن
• ایبوپروفن (در صورت نداشتن منع)

داروهایی که نباید مصرف شوند

• آنتی‌بیوتیک‌ها مثل داکسی سایکلین(مگر با تجویز پزشک)
• تزریق خودسرانه کورتون

داروهای ضد ویروسی

داروهای ضد ویروسی آنفولانزا برای بیماران پر خطر یا موارد شدید تجویز می شوند و بیشترین اثربخشی را در ۴۸ ساعت اول بروز علائم دارند. این داروها با مهار تکثیر ویروس، شدت بیماری و احتمال عوارض ریوی را کاهش می دهند.

عوارض احتمالی آنفولانزا

عوارض احتمالی آنفولانزا بسته به سن، وضعیت ایمنی و بیماری های زمینه ای متفاوت است. شایع ترین عارضه، پنومونی ویروسی یا باکتریایی ثانویه است که می تواند باعث تنگی نفس و بستری شود. تشدید آسم، برونشیت و بیماری های قلبی عروقی نیز در برخی بیماران دیده می شود. در کودکان، تشنج ناشی از تب و عفونت گوش میانی ممکن است رخ دهد. موارد نادر شامل التهاب مغز، مننژیت و سندرم دیسترس تنفسی حاد است. سالمندان، زنان باردار و بیماران مزمن بیشترین خطر بروز این عوارض را دارند.

اسلتامیویر

داروی خوراکی خط اول که برای درمان و پیشگیری پس از مواجهه استفاده می شود و بیشترین اثربخشی را در ۴۸ ساعت اول دارد.

زانامیویر

داروی استنشاقی که با مهار انتشار ویروس در دستگاه تنفسی، شدت بیماری را کاهش می دهد و برای برخی بیماران جایگزین مناسب است.

پرامیویر

داروی تزریقی داخل وریدی که معمولاً در بیماران بستری یا ناتوان از مصرف خوراکی تجویز می شود.

لانینامیویر

داروی استنشاقی با اثر طولانی که در برخی کشورها برای درمان آنفولانزا کاربرد دارد.

بالوکساویر ماربوکسیل

داروی خوراکی جدید که با مهار تکثیر ویروس، طول دوره بیماری را کوتاه تر می کند.

پیشگیری

پیشگیری از آنفولانزا بر مجموعه ای از اقدامات فردی و اجتماعی استوار است. واکسیناسیون سالانه مؤثرترین راه کاهش ابتلا و عوارض بیماری، به ویژه در گروه های پر خطر محسوب می شود. رعایت بهداشت دست، شست و شوی منظم با آب و صابون و پرهیز از لمس صورت نقش مهمی در قطع زنجیره انتقال دارد. آداب تنفسی مانند پوشاندن دهان هنگام سرفه و عطسه توصیه می شود. فاصله گذاری اجتماعی، اجتناب از حضور در تجمعات شلوغ و ماندن در خانه هنگام بروز علائم، احتمال انتشار ویروس را به طور قابل توجهی کاهش می دهد.

سوالات متداول

منابع:
medlineplus
niaid
ecdc