ویتامین D

ویتامین D و 12 نقش موثر و مفید آن در بدن چیست؟ | دنیای زخم

ویتامین D چه نقشی در بدن دارد؟

ویتامین D یکی از ویتامین های لازم برای بدن و از جمله ویتامین های محلول در چربی است که به رشد و استحکام استخوان ها کمک می کند. علاوه بر این، از بدن در برابر دیابت، ام اس، سرطان، بیماری های قلبی و افسردگی نیز محافظت می کند. مصرف این ویتامین نتایج شگفت انگیزی در کاهش وزن نیز دارد. این ویتامین از واکنش پوست به نور آفتاب و مصرف بعضی از غذاها و داروها تامین می شود.

بدن زمانی ویتامین D را تولید می‌کند که در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار داشته باشد. این ماده در تعداد کمی از مواد غذایی از جمله مواد غذایی غنی شده وجود دارد. زمانی که این ویتامین وارد بدن شد، هنوز غیر فعال است. برای اینکه بدن از آن استفاده کند باید آن را به فرم فعالش یعنی 25 – هیدروکسی ویتامین یا کلسی دیول تبدیل کند. ویتامین دی برخلاف اسمش نوعی هورمون اولیه است و در واقع ویتامین نیست. چون ویتامین‌ها موادی هستند که بدن نمی‌تواند آنها را تولید کند و باید از طریق رژیم غذایی دریافت شوند. ولی ویتامین دی با جذب نور خورشید، در بدن تولید می‌شود.

ویتامین دی برای استحکام و سلامت استخوان‌های بدن و دندان‌ها ضروری است. ویتامین D را می‌توانید با کمک نور خورشید و توسط پوست بدن و یا از طریق رژیم غذایی دریافت کنید تا با کمک به جذب کلسیم، از استخوان‌هایتان محافظت کند. همه ما خوب می‌دانیم که کلسیم برای سلامت استخوان و دندان تا چه اندازه‌ای اهمیت دارد، ولی شاید این نکته کمی مورد بی‌توجهی قرار گرفته باشد که بدون وجود ویتامین دی کافی در بدن، جذب کلسیم به راحتی انجام نمی‌شود. پس کمبود کلسیم و ویتامین دی به هم مرتبط هستند. خصوصاً در اوایل کودکی که رشد استخوان‌ها و بزرگ شدنشان به سرعت انجام می‌گیرد، کلسیم مهم‌تر می‌شود. گفته می‌شود میزان کافی ویتامین دی به جذب فسفات هم کمک می‌کند.

به نظر شما، این فوق العاده نیست که یک ویتامین بتواند استخوان‌هایی قوی‌تر بسازد و در مقابل دیابت، ام اس، سرطان، بیماری‌های قلبی و افسردگی از ما محافظت کند؟ حتی به کاهش وزن شما کمک کند؟

ویتامین D

خواص ویتامین D چیست؟

تقویت استخوان ها

ویتامین D برای تقویت استخوان ها در هر سنی از کودکی تا پیری ضروری است. این ویتامین به بدن کمک می کند تا بدن شما کلسیم را از غذا جذب کند. مصرف روزانه ویتامین D و کلسیم برای افراد بالغ از شکستگی استخوان ها جلوگیری می کند و سبب تقویت استخوان های شکننده می شود. کودکان نیز برای ساخت استخوان های محکم و جلوگیری از نرمی استخوان به این ویتامین نیاز دارند چرا که کمبود آن منجر به پرانتزی شدن پاها، کشیدگی زانو و ضعیف شدن استخوان ها می شود.

 جلوگیری از بیماری ام اس بیماری ام اس

در مناطقی که از خط استوا دور هستند، شایعتر است. سال ها پژوهشگران به رابطه ی بین نور خورشید، ویتامین D و MS مشکوک بودند. یکی از پژوهش ها نشان داد که کمبود ویتامین D با بیماری ام اس ارتباط دارد. البته مشاهدات کافی برای افزایش سطح ویتامین D وکاهش خطر ابتلا به بیماری ام اس وجود ندارد.

کاهش آسیب به چشم ها

ویتامین D و کاهش آسیب به چشم ها

یکی از دلایل اصلی اینکه بعد از ۵۰ سالگی چشم ها ضعیف می شوند دژنراسیون ماکولا وابسته به سن است. پیشرفت آهسته تاری دید که نزدیک به مرکز چشم اتفاق می افتد و مانع آن می شود که روبرو را واضح ببینیم. دچار شدن به این مشکل بیشتر با سن، ژنتیک و نژاد در ارتباط است. مواردی نیز به خودمان مربوط است مانند سیگار نکشیدن، مرتب ورزش کردن، و خوردن سبزیجاتی مانند کلم می تواند به وضوح دید کمک کند. تحقیقات اخیر نشان داده تامین ویتامین D مورد نیاز بدن نیز می تواند کمک کند، حتی اگر ژنتیک بر علیه شما باشد.

ویتامین D

بهبود دیابت

پژوهش ها نشان داده اند که بین کمبود این ویتامین و دیابت نوع ۲ رابطه ای وجود دارد. آیا با بالا بردن سطح این ویتامین، از دیابت در امان می مانیم؟ هنوز برای پزشکان کاملا به اثبات نرسیده است که با خوردن این ویتامین خطر ابتلا به دیابت کاهش می یابد یا نه، اما چربی های اضافی بدن با ابتلا به دیابت و کمبود این ویتامین مرتبط است.

رفع اسپاسم عضلانی

یکی از نقش های مهم ویتامین D در بدن ما کمک به عضلات برای جذب کلسیم، تقویت بدن و عملکرد بهتر است. تحقیقات نشان داده اند که یکی از دلایل اصلی گرفتگی و اسپاسم عضلات دریافت ناکافی ویتامین D است.

کاهش روند افزایش وزن

یکی از مشکلاتی که برای بیشتر ما پیش می آید این است که در گذر زمان و بدون اینکه متوجه شویم مقدار زیادی وزن اضافه می کنیم. یکی از خواص ویتامین D این است که روند افزایش وزن را کاهش می دهد. در این زمینه نیز تحقیقات گسترده ای صورت گرفته و تاثیر ویتامین D به اثبات رسیده است.

کاهش درد فیبرومیالژیا

نشانه های فیبرومیالژیا درد و خستگی مزمن عضلات و افسردگی و اضطراب حاصل از آن است. ممکن است بسیاری از ما نام این بیماری را نشنیده باشیم اما کسانی که با این بیماری دست و پنجه نرم می کنند همیشه از درد آن شکایت دارند. خبر خوب برای چنین بیمارانی این است که ماده ای به سادگی ویتامین D می تواند تا حدود زیادی دردشان را تسکین دهد.

کنترل کلسترول بعد از یائسگی

افرادی که به اندازه کافی ویتامین D دریافت می کنند، قطعا کمتر در خطر بیماری های قلبی قرار دارند. اما خانم هایی که به دوران یائسگی رسیده اند می توانند بیش از اینها از مزیت ویتامین D سود ببرند. در یک تحقیق که روی ۶۰۰ خانم انجام شد، محققان بعد از ۲ سال تجویز ۱۰۰۰ میلی گرم کلسیم و ۴۰۰ IU ویتامین D به صورت روزانه متوجه شدند که LDL یا همان کلسترول بد در این خانم ها ۴٫۵ میلی گرم کاهش یافته است. مقدار ویتامین D دریافتی هرچقدر بیشتر باشد کاهش LDL نیز بیشتر خواهد بود.

کاهش خطر فیبروئید رحم

فیبروئید رحم تومورهای غیر سرطانی هستند که در دیواره  ی رحم رشد می کنند. از آنجا که این تومورها می توانند به اندازه یک گریپ فروت رشد کنند، برای خانمی که به آن دچار است بسیار دردناک و ناراحت کننده خواهد بود. خانم هایی که فیبروئید های کوچکی دارند حتی متوجه آنها نیز نمی شوند. به نظر می رسد علت این تومورها هورمون ها و یا ژنتیک باشد. در یک تحقیق که در سال ۲۰۱۳ انجام شد، محققان متوجه شدند ویتامین D نیز می تواند در این میان نقش مهمی ایفا کند.

کاهش ابتلا به سرطان روده ی بزرگ

خیلی زود است که بگوییم ویتامین D از دشمنان اصلی سرطان است. اما پژوهش ها نشان دادنده اند کسانی که سطح ویتامین D بدنشان بالاست کمتر به سرطان روده بزرگ مبتلا می شوند. این ویتامین از عوامل پیشگیری از سرطان سینه و پروستات است اما پژوهش ها در این مورد هنوز کامل نشده است. همچنین ممکن است خطر ابتلا به سرطان لوز المعده را افزایش دهد. سطح پایین ویتامین D در بدن خطر سکته قلبی، مغزی و بیماری قلبی را افزایش می دهد.

 کمک به کاهش وزن

ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که بدن آن را جذب و ذخیره می کند تا سالم بماند. این ویتامین حیاتی به بدن کمک می کند تا مواد معدنی مانند کلسیم و مواد مغذی را ذخیره کند. همچنین به پیشگیری از جذب مواد مضر شیمیایی مانند هورمون پاراتیروئید کمک می کند. علاوه بر اینها، پژوهش ها نشان داده اند که ویتامین D با پوشش دادن سیستم ایمنی در برابر عفونت ها و ویروس هایی مانند آنفولانزا به محافظت از آن کمک می کند. پژوهشگران دریافتند خون، اعضا و بافت های درون بدن گیرنده هایی برای دریافت این ماده مغذی دارند.

   کاهش خطر ابتلا به آلزایمر

افراد مسن نیز به ویتامین D نیاز دارند. پژوهش ها نشان داده اند افراد مسنی که کمبود ویتامین D دارند، در مقایسه با کسانی که ویتامین D بدنشان تامین است بیشتر در خطر ابتلا به آلزایمر هستند. همچنین این افراد در تست حافظه و دقت، عملکرد خوبی نداشتند.

ویتامین D

مقدار طبیعی ویتامین D در خون چه‌قدر است؟

نتایج آزمایش سرم ویتامین D  به این شکل توصیف می‌شود:

مقدار طبیعی ویتامین D
  • خیلی زیاد و احتمالاً خطرناک: 125 nmol/l یا بیش‌تر
  • طبیعی: 50 تا 125 nmol/l
  • در معرض خطر: 30 تا 49 nmol/l
  • در معرض خطر کمبود: 30 nmol/l یا کم‌تر

علت کمبود ویتامین D چیست؟

کمبود ویتامین D  زمانی رخ می‌دهد که فرد:

  • مقدار کافی ویتامین D  مصرف نکند
  • قادر به جذب یا متابولیسم ویتامین D  نباشد
  • زمان کافی را در معرض تابش اشعه فرابنفش B  (ultraviolet B (UVB)) خورشید سپری نکند.

علائم کمبود ویتامین دی چیست؟

درد و ضعف ماهیچه‌ها

ماهیچه‌ها برای داشتن عملکرد درست، به مقادیر معینی از ویتامین D نیاز دارند. کمبود ویتامین D می‌تواند منتهی به دردناک و ضعیف شدن ماهیچه‌ها شود. این همان حسی است که اغلب، زمانی آن را تجربه می‌کنید که به عفونتی ویروسی مانند آنفولانزا دچار شده‌اید. شدت این درد از نسبتا ملایم تا شدید متغیر است و اگر کمبود ویتامین دی جبران نشود، در طول زمان بدتر می‌شود.

 سردرد و سرگیجه

سردرد و سرگیجه به‌عنوان یکی از علائم فشار خون بالا رایج است و معمولا کسانی که کمبود ویتامین D دارند، از فشار خون بالا شکایت می‌کنند. فشار خون بالا، یکی از «قاتلان خاموش» نامیده می‌شود، زیرا با وجود اینکه عامل خطری برای سکته قلبی و مغزی است، ولی در برخی افراد هیچ علائم هشداردهنده‌ای وجود ندارد و آنها متوجه بالا بودن فشار خون خود نمی‌شوند. اگر سردرد و سرگیجه دارید و گمان می‌کنید که شاید فشار خون‌تان بالا باشد، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.

عفونت‌های مکرر

اگر متوجه شده‌اید که به طور مکرر به عفونت ادراری یا مشکلات تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا دچار می‌شوید، این احتمال وجود دارد که سیستم ایمنی بدن شما به اندازه‌ی کافی قوی نباشد. یکی از دلایل ضعف سیستم ایمنی بدن کمبود ویتامین D است که در سلول‌های سیستم ایمنی، در غلظت بالا یافت می‌شود و برای عملکرد مناسب آنها ضروری است. در مطالعه‌ای مشخص شد که احتمال مبتلا شدن به سرماخوردگی یا آنفولانزا در کودکانی که ویتامین D به میزان زیاد در سیستم ایمنی بدن آنها وجود دارد، کمتر است.

مشکلات گوارشی

اگر وضعیت پزشکی خاصی مانند بیماری سلیاک یا بیماری التهاب روده (IBD) در مورد شما تشخیص داده شده است، یا اگر مشکلاتی مانند سوزش معده یا یبوست دارید، ویتامین D می‌تواند موجب کاهش سرعت عبور مواد غذایی در بدن شما شود. همچنین به خاطر داشته باشید که میان بیماری های گوارشی مانند سلیاک و سایر مشکلات سلامت، رابطه‌ای قطعی وجود دارد.

عرق بیش از حد

یکی از علایم کمبود ویتامین دی عرق کردن است. اگر متوجه شده‌اید که بیش از حد عرق می‌کنید، و هیچ دلیل واضحی مانند تب، هوای گرم یا تمرین ورزشی شدید، برای آن وجود ندارد، این مسئله را نیز باید با پزشک خود در میان بگذارید. هنوز مشخص نشده است که چرا کمبود ویتامین D منجر به این مشکلات می‌شود، ولی با این حال، این مسئله در تحقیقات پزشکی، تثبیت شده و قطعی است.

ویتامین D

 احساس افسردگی

یکی دیگر از علائم کمبود ویتامین D، افسردگی است. از علائم افسردگی می‌توان به وجود احساس ناراحتی، بی‌ارزش بودن یا صرفا افسردگی ساده اشاره کرد. اما خبر خوب این است که با جبران کمبود ویتامین دی در بیشتر موارد این مشکلات از میان می‌روند و می‌توانید دوباره به زندگی عادی بازگردید.

کمبود ویتامین D و ریزش مو

بین کمبود ویتامین D و ریزش مو ارتباطی قوی وجود دارد. اگر سطوح ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن شما برای مدت زیادی کمتر از حد معمول باشد، مواد غذایی حیاتی مورد نیاز برای طی شدن یک چرخه طبیعی رشد به فولیکول‌های مو نمی‌رسد. کمبود این مواد غذایی باعث می‌شود موهای شما شکننده و حساس شوند یا دچار ریزش شوند، چرا که بدن شما توانایی کامل کردن چرخه‌ی رشد موها را ندارد.

ویتامین دی یکی از مواد مغذی است که روی رشد مو تاثیر می‌گذارد. اما در کنار آن ویتامین C و بیوتین هم نقش مهمی در تغذیه مو دارند و باعث می‌شوند مو قوت خود را حفظ کند و ریزش موها کاهش یابد. به طور خلاصه،‌ نگه داشتن سطح این ویتامین‌ها در اندازه‌ی طبیعی خود، یکی از بهترین راه‌های مبارزه با ریزش مو بنا به دلایل تغذیه‌ای است.

هم چنین کمبود ویتامین   D می تواند منجر به:

پوکی استخوان (Osteoporosis)

در این بیماری تراکم بافت استخوانی کم شده و استخوان‌ها نازک و شکننده خواهند شد. اولین علامت پوکی استخوان این است که فرد با هر آسیب کوچکی دچار شکستگی استخوان خواهد شد. معمولاً این بیماری در افراد مسن‌تر رخ می‌دهد.

نرمی استخوان یا استئومالاسی (Osteomalacia)

این بیماری کودکان را درگیر می‌کند و در آن استخوان‌ها نرم شده و در نهایت منجر به تغییر ساختار استخوانی، کوتاه قدی، مشکلات دندانی، استخوان‌های شکننده و درد در هنگام راه رفتن می‌شود.

پس بطور کلی علائمی که نشان می دهد شما نیاز به دریافت ویتامین D بیشتری دارید شامل:

ضعف عضلات ، ناراحتی و افسردگی  ، حساسیت بیشتر به درد ، شکستگی های فشاری( استخوان های ضعیف و به دنبال آن شکستگی های پی در پی)  ، فشار خون بالا ، خواب آلودگی ، کاهش پایداری و ظرفیت هوازی

چه بیماری هایی با کمبود ویتامین D مرتبط است؟

بیماری های مرتبط با کمبود ویتامین D

نشان داده شده است که کمبود ویتامین D نقش مهمی در هر بیماری اصلی دارد. این شامل:

پوکی استخوان، انواع مختلف سرطان (شامل سینه, پروستات و روده)، بیماری های قلبی، فشار خون بالا، چاقی، سندروم متابولیک و دیابت، بیماری های خود ایمنی، تصلب چندگانه، روماتیسم مفصلی، آرتروز، نقرس، ناباروری و pms، بیماری پارکینسون، افسردگی و اختلال خلقی فصلی، بیماری آلزایمر، سندروم خستگی مزمن، دردهای مزمن

بیماری periodontal، پسوریازیس

ویتامین D

چه اشخاصی در معرض خطر کمبود ویتامین D هستند؟

عوامل مختلفی خطر ابتلا به کمبود ویتامین D را افزایش می‌دهند:

رژیم غذایی:

افرادی که به اندازه‌ی کافی غذاهایی سرشار از ویتامین D مانند مواد لبنی و غلات صبحانه غنی شده مصرف نمی‌کنند، احتمالاً بیش‌تر در معرض کمبود ویتامین D قرار خواهند گرفت.

سبک زندگی:

افرادی که به دلایل شغلی، ابتلا به بیماری و یا کمبود فضاهای باز در محله و دیگر عوامل مدت زمان کمتری را در بیرون خانه سپری می‌کنند. این افراد کمتر در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار دارند.

افرادی که به دلیل محافظت بدن خود از نور خورشید و یا به دلیل سرمای هوا و یا باورهای مذهبی تمام بدن خود را با لباس می‌پوشانند در معرض ابتلای بیش‌تر به کمبود ویتامین D قرار دارند.

افرادی که به دلایل مذهبی و اعتقادی مجبور به پوشاندن تمام بدن خود هستند و افرادی که از مقدار زیادی کرم ضد آفتاب استفاده می‌کنند باید برای تامین نیاز بدن خود به ویتامین D مقدار کافی از مواد غذایی سرشار از این ماده را در رژیم غذایی خود اضافه کنند.

عوامل جغرافیایی:

افرادی که در مناطق خاصی از جهان زندگی می‌کنند – مانند کانادای شمالی و آلاسکا – به خصوص در زمستان به اشعه‌های UVB خورشید کمتر دسترسی دارند.  از طرفی دیگر مردمان مناطق گرمسیری هم در معرض خطر هستند، چرا که این افراد به دلیل گرمای هوا از نور خورشید و گرمای آن دوری می‌کنند.

آلودگی:

ذرات معلق موجود در هوا جلوی اشعه‌های UVB خورشید را گرفته و اجازه نمی‌دهد که آن‌ها به پوست بدن برسند. از طرفی دیگر افرادی که در مناطق آلوده زندگی می‌کنند، برای در امان ماندن از خطرات آلودگی هوا، از گذراندن وقت زیاد در بیرون خانه خودداری می‌کنند.

ویتامین D

اختلالات جذب:

بیماری کرون، بیماری سلیاک و دیگر بیماری‌ها چگونگی جذب مواد مغذی از جمله ویتامین D را در روده تحت تاثیر قرار می‌دهد.

داروها:

برخی از داروها توان بدن برای جذب و ساخت ویتامین D را کاهش می‌دهند. استروئید‌ها و داروهایی که برای کاهش سطح کلسترول خون تجویز می‌شوند از جمله این داروها هستند.

سیگار کشیدن:

کمبود ویتامین D در میان افراد سیگاری شایع‌تر است‌‌. برخی پژوهشگران معتقد هستند که سیگار کشیدن ممکن است روی ژن‌های فعال کننده‌ی تولید ویتامین D در بدن تاثیر بگذارند.

چاقی:

نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد سطح ویتامین D  در افراد چاق یا افرادی با شاخص توده بدنی 30 یا بالاتر کم‌تر از دیگر افراد است. در این افراد چربی بدن بر جذب ویتامین دی  اثر می‌گذارد. بسیاری از افراد چاق به دلیل مشکلات حرکتی زمان کمی را بیرون از خانه سپری می‎‌کنند. افراد چاقی که تحت عمل جراحی باریاتریک قرار گرفتند هم با مشکلات سو جذب رو به رو هستند.

در عوض افرادی که با شاخص توده بدنی بین 25 تا 29.5 دارای اضافه وزن شناخته می‌شوند،  نسبت به افرادی که دچار اضافه وزن نیستند  کم‌تر در معرض خطر ابتلا به کمبود این ویتامین قرار دارند . پژوهشگران معتقدند که فاکتورهای تغذیه‌ای عامل ایجاد این تفاوت است.

نوع پوست:

افرادی با پوست تیره به نسبت افرادی با رنگ روشن برای ساختن ویتامین D  باید بیش‌تر در معرض تابش نور خورشید باشند. افرادی با مشکلات پوستی و یا افرادی که دارای سابقه‌ی ابتلا به سرطان پوست هستند هم ممکن است برای محافظت از پوست خود از بودن در برابر نور خورشید خودداری کنند.

سن:

توانایی تبدیل ویتامین D  به فرم فعال ممکن است با افزایش سن و کاهش عملکرد صحیح کلیه، کم‌تر شود. در نتیجه جذب کلسیم هم کاهش پیدا می‌کند.

سلامت کلیه و کبد:

افراد مبتلا به بیماری‌های کبدی و کلیوی بیش‌تر در معرض کمبود ویتامین D  قرار دارند. این بیماری‌ها همچنین ممکن است روی سنتز ویتامین دی و یا تبدیل آن به شکل فعال اثر بگذارند.

بارداری:

نیاز به ویتامین D  در طول بارداری افزایش پیدا می‌کند، ولی پزشکان در مورد مصرف مکمل‌ها در طی این دوران زیاد مطمئن نیستند. نتایج تحقیقی که در سال 2019 منتشر شد حاکی از این است که مصرف مکمل‌ها خطر پری اکلامپسیا، دیابت بارداری، وزن در هنگام تولد پایین و خونریزی شدید بعد از زایمان را کاهش می‌دهد. از طرفی دیگر مصرف مکمل‌ها خطر زایمان زودرس بیش از هفته‌ی 37 ام را افزایش خواهد داد.

نوزادان شیرخوار:

میزان ویتامین D  موجود در شیر مادر کم است و به همین دلیل نوزادان تغذیه کننده با شیر مادر در معرض کمبود این ویتامین قرار دارند. سازمان کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا پیشنهاد می‌کند که به کودکان شیر خوار از اولین روزهای زندگی تا زمانی که هر روز یک لیتر یا بیش‌تر شیر خشک مصرف کنند، مکمل‌های ویتامین D  داده شود. شیر خشک با مقدار کافی ویتامین دی غنی شده است، بنابراین نیازی به مصرف مکمل‌های ویتامین D  در کنار مصرف شیرخشک نیست.

بدن چگونه ویتامین D را جذب می کند؟

  • از طریق نور خورشید

پوست وقتی اشعه ماورابنفش نور خورشید را جذب می کند، ویتامین D را به عنوان هورمون سنتز می کند. بسیاری از متخصصان تغذیه مردم را تشویق می کنند تا ویتامین D را به عنوان یک ماده مغذی از غذاهای غنی شده دریافت کنند. از آنجا که ویتامین دی در بسیاری از غذاها وجود ندارد، برخی از متخصصان استفاده از مکمل های طبیعی را توصیه می کنند. آسیب نور خورشید به پوست نیز موجب شده است که بسیاری از مردم ویتامین D را به جای حمام آفتاب از قرص ها و مکمل ها دریافت کنند. بسیاری از مردم از طریق نور خورشید مقداری ویتامین D جذب می کنند اما مسلم است که بدن به مقدار بیشتری از این ویتامین نیاز دارد. افرادی که پوست روشنی دارند یا بیشتر در معرض آفتاب هستند، این ویتامین را بیشتر دریافت می کنند. اما افرادی که پوستی تیره دارند یا از کلاه استفاده می کنند ویتامین کمتری جذب بدنشان می شود. همچنین در هوای ابری یا زمستانها که نور خورشید کم می شود، جذب از طریق آفتاب محدود می شود. پزشکان برای تامین این ویتامین غذاها و قرص های ویتامین D را توصیه می کنند.

ویتامین D

  • از طریق غذاها

روغن کبد ماهی کاد: یک قاشق چای خوری برابر ۴۴۰ IU ( بیش از ۱۰۰ درصد نیاز روزانه )

ساردین: ۸۵ گرم: ۱۶۴ IU ( 41 درصد از نیاز روزانه )

سالمون: ۸۵ گرم: ۴۰۰ IU ( 100 درصد نیاز روزانه )

ماهی خال مخالی: ۸۵ گرم: ۴۰۰ IU ( 100 درصد نیاز روزانه )

ماهی تن: ۸۵ گرم: ۲۲۸ IU ( 57 درصد نیاز روزانه )

شیر: یک لیوان: ۹۸ IU ( 24 درصد نیاز روزانه )

خاویار: ۲۸ گرم: ۳۳ IU ( 8 درصد نیاز روزانه

تخم مرغ های ارگانیک: یک عدد بزرگ: ۴۱ IU ( 10 درصد نیاز روزانه )

قارچ: یک فنجان: ۲ IU ( 1 درصد نیاز روزانه)

  • از طریق مکمل ها 

از آنجا که دریافت ویتامین D از راه غذا بسیار سخت است  و بسیاری از ما به اندازه ی کافی در معرض نور خورشید نیستیم، گاهی استفاده از مکمل ها ضروری است. بر اساس اینکه سطح ویتامین دی شما چقدر است معمولا توصیه می شود از مکمل های ۲۰۰۰ و ۶۰۰۰ IU به صورت روزانه استفاده کنید. از آنجا که ویتامین D ویتامینی محلول در چربی است، قطره و یا کپسول هایی را توصیه می کنیم که حاوی روغن نارگیل هستند. هر دو تا سه ماه، میزان ویتامین D خود را چک کنید.

  • از طریق مصرف همزمان با دیگر ویتامین ها

وقتی ویتامین D خود را به اندازه ی کافی مصرف کردید، بهتر است دیگر ویتامین ها همچون ویتامین A، E و K2 را نیز به آنها اضافه کنید. این ویتامین ها در نوع خود بسیار مهم هستند، چرا که به متعادل کردن ویتامین دی و جذب آن کمک و از بالا رفتن بیش از حد آن پیشگیری می کنند. این ویتامین ها را نیز می توانید از راه مکمل ها دریافت کنید، اما بهتر است آنها را از طریق غذا جذب بدن کنید.

به طور خلاصه، کمبود ویتامین D یکی از شایع‌ترین موارد کمبود ویتامین است که می‌تواند عواقبی جدی برای سلامتی داشته باشد. خبر خوب این است که داشتن رژیم غذایی غنی از این ویتامین، و چند بار در هفته قرار گرفتن در معرض نور خورشید، اغلب می‌تواند به بازیابی سطح این ویتامین کمک کند.

میزان دریافت ویتامین دی

ویتامین D مورد نیاز کودکان شیرخوار

شیر مادر، بهترین غذا برای کودک است اما مقدار زیادی ویتامین دی ندارد. کودکان شیرخوار، روزانه ۴۰۰ IU نیاز دارند ( روزانه ۱ لیتر). در سن ۱ سالگی، کودکانی که شیر غنی شده استفاده می کنند، دیگر نیازی به مصرف مکمل های این ویتامین ندارند. مواظب باشید بیش از اندازه به کودکان ویتامین D ندهید. میزان بالای این ویتامین در کودکان سبب ایجاد مشکلاتی مانند تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها، تشنگی بیش از حد، درد عضلانی و یا مشکلات حادتری می شود.

ویتامین D

ویتامین D برای کودکان و نوجوانان

بسیاری از کودکان و نوجوانان از نوشیدن شیر به اندازه ی کافی ویتامین دی دریافت نمی کنند که بهتر است از مکمل های ۴۰۰IU یا ۶۰۰IU استفاده کنند. این میزان معمولا در مولتی ویتامین های جویدنی نیز موجود است. کودکان مبتلا به برخی از بیماری های مزمن مانند فیبروز کیستیک، ممکن است در معرض خطر کمبود ویتامین دی باشند. درباره نحوه رساندن ویتامین به کودک با پزشک صحبت کنید.

ویتامین دی از آنجایی که هم می‌تواند از طریق مواد غذایی و هم از طریق نور خورشید جذب بدن ‌شود منحصربه‌فرد است. با این حال حدود ۵۰ درصد از جمعیت جهان به‌اندازه‌ی کافی نور خورشید دریافت نمی‌کنند و تعداد زیادی از این افراد دچار کمبود ویتامین دی هستند. این امر تا حدی به این دلیل است که مردم بیشتر وقت خود را در خانه و فضاهای سربسته‌ی دیگر سپری می‌کنند، کرم ضد آفتاب می‌زنند و مقادیر زیادی فست فود می‌خورند که میزان منابع ویتامین دی آن اندک است.

معمولا ویتامین D از هر دو طریق غذا و مکمل‌های غذایی تأمین می‌شود. میانگین میزان دریافتی ویتامین D برای مردان، بسته به مرحله زندگی و تنها از طریق غذا، روزانه بین ۲۰۴ تا ۲۸۸ واحد است. این رقم برای زنان روزانه بین ۱۴۴ تا ۲۷۶ واحد است. زمانی‌ که از مکمل‌های غذایی استفاده شود، این مقادیر به‌طور اساسی افزایش می‌یابد (۳۷ درصد جمعیت آمریکا از مکمل‌های غذایی حاوی ویتامین D استفاده می‌کنند). بیشترین مقدار افزایش مصرف مکمل در زنان مسن است. در خانم‌هایی با سن بین ۵۱ تا ۷۰ سال، متوسط دریافت ویتامین D تنها از طریق غذا روزانه ۱۵۶ واحد است، اما با مکمل به ۴۰۴ واحد می‌رسد. برای زنان بالای ۷۰ سال، ارقام مربوطه روزانه ۱۸۰ تا ۴۰۰ واحد است.

میزان مصرف روزانه‌ی ویتامین دی، باید ۴۰۰ واحد در هر روز باشد که از طریق غذا تأمین می‌شود اما بسیاری از سازمان‌های بهداشتی توصیه می‌کنند این میزان به ۶۰۰ واحد در روز برسد. اگر به‌اندازه‌ی کافی نور خورشید دریافت نمی‌کنید، باید این اندازه را به ۱۰۰۰ واحد در روز برسانید یا از منابع ویتامین d که به آن اشاره شد استفاده کنید.

خواص ویتامین D

چند وقت یک بار باید یک آزمایش خون ویتامین D بدهم؟

دست کم یک بار در سال به خصوص در آغاز زمستان. اگر مکمل مصرف می کنید, توصیه می کنم که میزان ویتامین دی را تقریباً هر ماه تا زمانی که در محدوده مطلوب برسد، زیر نظر داشته باشید. اگر شما دوز زیادی (10,000 واحد در روز) مصرف می کنید, پزشک شما باید کلسیم, فسفر و سطح هورمون شما را هر شش ماه بررسی کند.

پیشگیری از کمبود ویتامین D

بهترین راه برای پیشگیری از کمبود ویتامین دی  خوردن غذاهایی سرشار از مواد مغذی و گذراندن اوقات بیش‌تری در فضای باز به صورت روزانه است.

توصیه‌هایی برای دور شدن از ابتلا به کمبود ویتامینعبارتند از:

رسیدن به وزن طبیعی: پیاده روی و دوچرخه سواری علاوه بر اینکه فعالیت‌های ورزشی خوبی به حساب می‌روند، کمک می‌کنند که فرد بیش‌تر در معرض تابش نور مستقیم خورشید قرار داشته باشد.

درمان بیماری‌ها: برخی از بیماری‌ها جذب مواد مغذی را مختل می‌کنند، درمان این بیماری‌های زمینه‌‌ای به افزایش مقدار گروهی از این مواد مغذی از جمله ویتامین دی  کمک می‌کند.

پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ها: افرادی با سابقه خانوادگی پوکی استخوان یا کمبود ویتامین D  باید به صورت مرتب با پزشک خود در تماس بوده و بررسی‌های لازم را انجام دهند. بیش‌تر افراد قادر به تامین ویتامین D  مورد نیاز خود از طریق رژیم غذایی و تابش مستقیم نور خورشید هستند. اگر نگران میزان ویتامین D  دریافتی خود هستید و یا علائم کمبود این ویتامین را در بدن خود احساس می‌کنید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. برای درمان کمبود ویتامین D به متخصص داخلی مراجعه کنید.

تغذیه در دیابت

تغذیه در دیابت، راهنمای جامع پیشگیری از عوارض

دیابت یکی از رایج‌ترین بیماری‌های مزمن در جهان است که کنترل مناسب آن برای جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت اهمیت بسیاری دارد.

یکی از عوامل اساسی در مدیریت دیابت، داشتن تغذیه‌ای سالم و متعادل است که نه تنها به تنظیم سطح قند خون کمک می‌کند، بلکه در حفظ سلامت کلی بدن و کاهش خطر ابتلا به مشکلاتی مانند بیماری‌های قلبی، آسیب کلیوی و اختلالات بینایی نیز نقش مؤثری دارد.

تغذیه در دیابت

✅تایید شده توسط پزشکان کلینیک زخم

اصول طلایی رژیم و تغذیه در دیابت

اصول طلایی رژیم و تغذیه در دیابت به ایجاد تعادل و کنترل مناسب سهم غذایی و انتخاب مواد مغذی هوشمندانه اشاره دارد که به تنظیم قند خون و حفظ سلامت عمومی کمک می‌کند.

مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده به جای قندهای ساده، تأمین فیبر کافی، تقسیم وعده‌ها به ۵-۶ وعده کوچک و استفاده از چربی‌های سالم از جمله این اصول هستند.

همچنین، کنترل دقیق پروتئین‌ها و هماهنگی بین داروها، فعالیت بدنی و الگوی غذایی تحت نظر تیم درمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

این استراتژی‌ها علاوه بر کمک به ثبات سطح قند خون، نقش حیاتی در پیشگیری از عوارضی مانند نوروپاتی، رتینوپاتی و بیماری‌های قلبی-عروقی ایفا می‌کنند.

زخم عروقی چیست و چطور بوجود می آید؟

برنامه غذایی هفتگی پیشنهادی

برنامه غذایی مناسب برای افراد مبتلا به دیابت باید بر پایه تعادل، تنوع و کنترل دقیق سهم‌های غذایی تنظیم شود.

این برنامه باید شامل کربوهیدرات‌های پیچیده، پروتئین‌های سالم، چربی‌های مفید و فیبر کافی باشد تا به تنظیم قند خون و پیشگیری از نوسانات شدید گلوکز کمک کند. همچنین تقسیم وعده‌های غذایی به وعده‌های کوچک و منظم در طول روز، کلید اصلی مدیریت دیابت است.

Eat heart-healthy fish at least twice a week. Fish such as salmon, mackerel, tuna and sardines are rich in omega-3 fatty acids. These omega-3s may prevent heart disease. Avoid fried fish.

حداقل دو بار در هفته از ماهی‌های مفید برای قلب استفاده کنید. ماهی‌هایی مانند سالمون، خال‌مخالی، تن و ساردین سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند. این امگا-۳‌ها ممکن است از بیماری‌های قلبی جلوگیری کنند. از مصرف ماهی سرخ‌شده خودداری کنید.

mayoclinic.org

تغذیه در دیابت

در ادامه، یک نمونه جدول برنامه غذایی هفتگی برای بیماران دیابتی ارائه شده است:

روزصبحانهناهارشام
شنبهنان سبوس‌دار + پنیر کم‌چرببرنج قهوه‌ای + مرغ گریلسالاد سبزیجات + سوپ عدس
یکشنبهاوتمیل با شیر بادامخوراک لوبیا + سبزیجاتماهی گریل + کینوا
دوشنبهتخم‌مرغ آب‌پز + نان جوخورش قورمه سبزی کم‌چربسوپ مرغ + سبزیجات
سه‌شنبهنان سبوس‌دار + آووکادوخوراک عدسی + سبزیجاتسالاد مرغ + کینوا
چهارشنبهشیر کم‌چرب + غلات کاملکباب کوبیده گیاهیسوپ سبزیجات + سالاد
پنجشنبهنان جو + پنیر + سبزیجاتبادمجان + عدس + برنج قهوه‌ایماهی سالمون + سبزیجات
جمعهاوتمیل با شیر کم‌چربخوراک مرغ + نان جوخوراک لوبیا + برنج قهوه‌ای

مرکز فوق تخصص جراحی پلاستیک در تهران را بشناسید

جایگزین‌های هوشمند برای غذاهای پرخطر

خیلی از غذاهای روزمره ممکنه برای دیابتی‌ها خطرناک باشه، اما همیشه یه راه‌حل هوشمندانه هست که هم خوشمزه باشه و هم سالم! مثلاً اگه عاشق برنج سفید هستی، به‌جاش برنج قهوه‌ای یا کینوا رو امتحان کن که هم فیبر بیشتری داره و هم قند خون رو یواش‌تر بالا می‌بره. 🍚➡️🌾

یا اگه میل به نون سفید داری، نون جو یا نون سبوس‌دار رو جایگزین کن که کلی مواد مغذی داره و انرژی خوبی بهت میده! 🍞✨

برای شیرینی‌خورها هم یه خبر خوب دارم! به‌جای قندهای ساده مثل شیرینی و کیک‌های خیلی شیرین، می‌تونی از میوه‌های تازه مثل توت‌فرنگی یا سیب یا حتی شکلات تلخ با درصد بالا استفاده کنی که هم خوشمزه‌ست و هم سالم‌تره.🍓🍫

همین‌طور روغن‌های ناسالم رو با روغن زیتون، آووکادو یا مغزها جایگزین کن که برای قلبت هم عالیه! 🥑🫒 این انتخاب‌های هوشمند کمک می‌کنن هم سالم بمونی و هم از غذاهات لذت ببری! 😋👏

علل اصلی ایجاد زخم دیابتی چیست؟

تغذیه در دیابت

۱۰ اَبَرغذای کاهنده قند خون ✅

برخی از مواد غذایی به دلیل ترکیبات مغذی و خواص ویژه‌ای که دارند، می‌توانند به کاهش سطح قند خون کمک کنند و برای افراد دیابتی بسیار مفید باشند. این “ابرغذاها” با داشتن فیبر بالا، آنتی‌اکسیدان‌ها و چربی‌های سالم، به تنظیم گلوکز خون و بهبود حساسیت به انسولین کمک می‌کنند:

ردیفتغذیهخواص کاهنده قند خون
1کینوادارای فیبر بالا و شاخص گلیسمی پایین، مناسب برای کنترل سطح گلوکز خون.
2زغال‌اختهسرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها و کمک به افزایش حساسیت به انسولین.
3عدسمنبع پروتئین گیاهی و فیبر، کاهش سرعت جذب کربوهیدرات‌ها.
4آووکادودارای چربی‌های سالم که به تنظیم قند خون و کاهش التهاب کمک می‌کند.
5ماهی سالمونغنی از اسیدهای چرب امگا ۳، کاهش التهاب و بهبود عملکرد انسولین.
6مغزها (بادام، گردو)حاوی چربی‌های مفید و فیبر، کاهش نوسانات قند خون.
7دارچینکمک به کاهش مقاومت به انسولین و تنظیم قند خون.
8اسفناجکم‌کالری و سرشار از فیبر، مناسب برای تنظیم گلوکز خون.
9کلم بروکلیغنی از آنتی‌اکسیدان‌ها و فیبر، کاهش التهاب و تنظیم قند خون.
10جو دوسردارای فیبر محلول که جذب گلوکز را کاهش داده و سطح قند خون را تثبیت می‌کند.
تغذیه در دیابت

استراتژی‌های کاهش وزن ایمن

کاهش وزن برای افراد دیابتی باید با دقت و رعایت اصول سلامتی انجام شود تا علاوه بر کنترل وزن، قند خون نیز در محدوده مطلوب باقی بماند:

1️⃣ تغذیه متعادل و هوشمند: مصرف غذاهای سرشار از فیبر مثل سبزیجات، غلات کامل و میوه‌های کم‌قند را افزایش دهید.

2️⃣ وعده‌های غذایی کوچک و منظم: به جای سه وعده سنگین، غذاها را به ۵-۶ وعده کوچک‌تر تقسیم کنید تا قند خون ثابت بماند.

3️⃣ فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های سبک مثل پیاده‌روی، شنا یا یوگا را در برنامه روزانه خود قرار دهید.

4️⃣ کنترل سهم غذایی: استفاده از بشقاب کوچک‌تر و توجه به کالری غذاها کمک می‌کند تا بدون محرومیت، وزن کم کنید.

5️⃣ آب کافی بنوشید: نوشیدن آب کافی نه تنها متابولیسم بدن را تقویت می‌کند، بلکه جلوی اشتهای کاذب را نیز می‌گیرد.

6️⃣ خواب کافی: خواب ناکافی می‌تواند هورمون‌های کنترل گرسنگی را به هم بریزد و باعث افزایش وزن شود. بنابراین ۷-۸ ساعت خواب شبانه را جدی بگیرید.

این استراتژی‌ها به شما کمک می‌کنند وزن خود را به طور ایمن کاهش دهید و همزمان سلامت عمومی و کنترل دیابت را حفظ کنید.

چرا اعصاب در دیابت آسیب می‌بینند؟

تغذیه در دیابت

پیشگیری از عوارض

پیشگیری از عوارض ناشی از دیابت مستلزم رعایت چهارچوبی منظم شامل پایش مستمر سلامت، تغذیه هدفمند، فعالیت بدنی برنامه ریزی شده و چکاپ های دوره ای است. استفاده از رژیم غذایی خوب، انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی هفتگی، مراقبت از پا و… از جمله این اقدامات هستند:

حوزه اقداماقدامات کلیدیهدف علمی
پایش سلامتاندازه گیری روزانه قند خون ناشتا و پس از غذاحفظ سطح گلوکز در محدوده هدف
مراقبت های پامعاینه روزانه پا برای شناسایی زخم/تغییراتپیشگیری از نوروپاتی و عفونت های اندام تحتانی
تغذیه درمانیمصرف منابع امگا-۳ (ماهی چرب، گردو)کاهش التهاب عروقی و پیشگیری از رتینوپاتی
فعالیت بدنیتمرینات تعادلی (ایستادن روی یک پا)بهبود جریان خون محیطی و جلوگیری از زخم پا
چکاپ های پزشکیآزمایش ادرار برای میکروآلبومینوریتشخیص زودهنگام نفروپاتی دیابتی
مدیریت داروییتنظیم دوز انسولین بر اساس فعالیت بدنیجلوگیری از هیپوگلیسمی ناشی از ورزش

سوالات متداول

آیا دیابتی‌ها می‌تونن برنج بخورن؟ 🍚

بله، ولی بهتره برنج قهوه‌ای یا نیم‌دانه استفاده کنی و سهمش کم باشه (یه کف دست)

خوردن عسل ضرر نداره؟ 🍯

اگه کاملاً تحت کنترل باشه، ۱ قاشق عسل (گاهی) مشکلی نداره، ولی مراقب باش زیاده‌روی نکنی!

دیابتی‌ها مجاز به خوردن میوه هستن؟ 🍎

آره، ولی میوه‌های کم‌قند مثل سیب، گریپ‌فروت، توت و کیوی رو انتخاب کن.

ورزش مناسب دیابتی‌ها چیه؟ 🏃‍♂️

پیاده‌روی روزانه، ورزش هوازی مثل دوچرخه‌سواری و تمرینات سبک مثل یوگا.

دیابتی‌ها می‌تونن قهوه بخورن؟ ☕

قهوه تلخ مشکلی نداره، ولی بدون شکر و شیرین‌کننده مصنوعی باشه.

 بهترین شیرینی برای دیابتی‌ها چیه؟ 🍫

شکلات تلخ بالای ۷۰ درصد یا دسرهای رژیمی، البته در حجم کم!

دیابتی‌ها باید چقدر آب بخورن؟ 💧

حتماً روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب بخور؛ کمک میکنه کنترل قند خون بهتر باشه.

آموزش به بیماران دیابتی برای پیشگیری از زخم و کنترل دیابت

تأثير اكسيژن بر بهبودی زخم بستر

طبق گزارش انجمن پزشکی آمریکا، 14 تا 24 درصد آمریکایی‌ها در اثر زخم‌های پای دیابتی قطع عضو می‌شوند. مراقبت های پیشگیرانه بسیار مهم هستند.

به منظور پیشگیری از بروز و تسریع بهبود زخم به نکات زیر توجه فرمایید:

  1. همیشه قند خونتان را به خوبی کنترل کنید.
  2. تغذیه سالم داشته باشید در صورت داشتن اضافه وزن به متخصص تغذیه مراجعه کنید.
  3. سیگار را ترک کنید، چرا که مصرف سیگار باعث تنگی عروق و کندی روند بهبود زخم می‌شود.
  4. داروهایتان را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
  5. روزانه در ساعت معین و به طور مستمر ورزش کنید. ورزش باعث به جریان افتادن خون در پاهای تسریع روند بهبود زخم می‌شود. (نوع ورزش با صلاحدید پزشک انتخاب شود).
  6. هرگز پا برهنه راه نروید حتی در خانه پایتان را روزانه بررسی کنید و برای دیدن کف پا از آینه استفاده کنید.
  7. جوراب‌های خود را روزانه تعویض کنید. در هر بار تعویض جوراب نرم و تمیز بپوشید از پوشیدن بیش از یک جفت جوراب اجتناب کنید، این کار می‌تواند باعث ایجاد تاول در پای شما شود.
  8. قبل از پوشیدن کفش داخل آن را از نظر جسم خارجی بررسی کنید و هر 4 تا 6 ساعت، برای استراحت پاها، کفش‌هایتان را در بیاورید.
  9. هرگز برای گرم کردن پاها از آب داغ، کیف آب گرم و یا وسایل گرمازا مانند بخاری استفاده نکنید. از منابع حرارتی مثل بخاری فاصله بگیرید (این حس سرما ناشی از عوارض دیابت است نه ناشی از سرمای هوا)
  10. هر روز پاهای خود را با آب ولرم شسته و سپس پاها و به خصوص، لای انگشتانتان را با یک حوله و یا پارچه تمی‌ز و آرامی‌خشک کنید.
  11. هنگام نشستن به مدت طولانی روی صندلی یا در حال دراز کش از قرار دادن ساق پاها روی همدیگر اجتناب کنید، زیرا این عمل موجب ایجاد فشار روی عروق خونی و اعصاب پاها شده و منجر به اختلال جریان خون در اندام‌ها می‌شود. موقع نشستن پاها را بالا نگه دارید. گذاشتن زیرپایی در زیر پاهایتان می‌تواند کمک کننده باشد.
  12. برای بررسی فشار‌های وارده بر کف پاهایتان به پزشک مراجعه کنید.
  13. جهت خریدن کفش نو هنگام عصر اقدام کنید. هنگام خرید کفش مدلی را انتخاب کنید که علاوه بر اندازه متناسب (نه تنگ نه گشاد) از جنس چرم باشد. از پوشیدن کفش‌های پاشنه بلند و پنجه باریک خودداری کندی.
  14. پاهایتان را هر روز معاینه و مشاهده کنید. در صورت داشتن هر گونه وضعیت غیر طبیعی مانند موارد زیر به پزشک مراجعه کنید.
         * کاهش حس پاها، رفتن جسم خارجی در پا مانند سوزن، شیشه، می‌خ، سوختگی، تاول، ضربه، ترک پاشنه و ضایعات بین انگشتان، وجود ترشح و بوی بد.
         * زخم، کبودی، لکه‌های قرمز رنگ و تیره رنگ، تغییر درجه حرارت گرمی ‌یا سردی، پینه، قرمزی، و خونریزی زیر پا.
  15. میخچه و پینه‌ها را دستگاری نکنید و از بکار بردن تیغ‌های خودتراش، چسب می‌خچه و محلول‌های ضد میخچه و پینه بر‌ها و هرگونه داروهای خانگی خودداری کنید. در مورد پنبه‌ها و میخچه‌هایتان با پزشک یا متخصص مراقبت از پا مشورت کنید.
  16. برای پیشگیری از فرو رفتن ناخن در گوشت، ناخن‌ها را در امتداد یک خط صاف کوتاه کنید و از کوتاه کردن ناخن‌ها در دو گوشه ناخن پرهیز کنید. در صورت اختلال بینایی از دیگران کمک بگیرید.
  17. اگر ناخن‌هایتان خیلی صخیم هستند یا رنگشان زرد یا سیاه شده درباره نوع درمان با پزشک پرستار مشورت کنید.
  18. در صورت وجود هر گونه تغییر شکل پا یا بد فرمی‌در انگشتان پا از کفش‌های مخصوص که توسط متخصص برای شما تجویز می‌شود استفاده کنید.
  19. به خاطر داشته باشید که بیشترین قطع عضو‌ها با یک زخم ساده شروع می‌شود.

زخم دیابتی

 یکی از مهم ترین مشکلات بیماران دیابتی و به عنوان یکی از مهم ترین دلایل ناتوانی نشان داده شده است . طبق داده های وزارت بهداشت ، هر ساله 400 هزار نفر مبتلا به زخم پای دیابتی می شوند  و حداقل 8 هزار نفر از آنها از دست دادن عضو را تجربه می کنند. زخم  پای دیابتی ، که با کنترل  ، روش های صحیح پیشگیری و اقدامات ساده قابل پیشگیری است ، در صورت عدم درمان موثر ، می تواند سال ها مشکلات دردناکی را برای بیماران ایجاد کند.

 پای دیابتی به دلیل اختلال در اعصاب و رگ های گسترش یافته به پاها و ظهور زخم های باز است که بهبود نمی یابد ، گانگرن و عفونت های جدی میکروبی در نتیجه ضعف سیستم ایمنی بدن ایجاد می شود.  زخم پای دیابتی ، که یک مشکل بسیار شایع در افرادی که نمی توانند مشکلات قند خون را به خوبی کنترل کنند یا مبتلا به دیابت پیشرفته هستند ، در صورت عدم درمان موثر ، ممکن است منجر به قطع پا شود. اولین کاری که باید برای جلوگیری از زخم پا و پوست در بیماران دیابتی انجام شود ، اقدامات محافظتی برای کنترل قند خون و جلوگیری از ایجاد زخم پا است.

دیابت دو اثر مهم بر روی پا دارد. اولین مورد ، آسیب عصبی  که باعث کاهش احساس می شود و نوروپاتی دیابتی نامیده می شود. آسیب عصبی در بیماران دیابتی می تواند باعث ایجاد زخم یا عفونت شود. آسیب عصبی در بیمارانی رخ می دهد که توجه کافی به کنترل قند خون خود نشان نمی دهند.


از دست دادن احساس یکی از مهم ترین دلایل ایجاد زخم پای دیابتی است

بیماران دیابتی در صورت مشاهده علائمی مانند درد ، بی حسی ، گزگز ، احساس راه رفتن روی پنبه یا پوشیدن جوراب های تنگ قطعاً باید به متخصص مراجعه کنند.  از آنجا که بیمار نمی تواند در نتیجه کاهش احساس به اندازه کافی از جمله سرد و گرم را درک کند ، ممکن است نتواند آسیب ناشی از گرم کردن پا را درک کند. به بیماران دیابتی توصیه می شود هر روز عصر منظم از نظر زخم هایی که ممکن است در پاها به دلیل بی حسی ایجاد شود ، معاینه  داشته باشند.

سیگار کشیدن خطر زخم پای دیابتی را افزایش می دهد

یکی دیگر از تأثیرات منفی دیابت بر روی پاها آسیب عروقی و کاهش جریان خون مرتبط است. به موازات این کاهش ، بهبود زخم ها دشوار می شود. نکته مهم در اینجا این است که این مشکل بیش از عروق بزرگ ، رگ های کوچک را تحت تأثیر قرار می دهد. این مشکل بیماری عروق محیطی نیز نامیده می شود و بیشتر در بیماران دیابتی سیگاری دیده می شود.

زخم های پا چگونه ایجاد و بدتر می شوند؟

در بیماران دیابتی ، هم تضعیف جریان خون و هم آسیب عصبی با هم ایجاد می شوند. به خصوص از دست دادن احساس به دلیل آسیب عصبی ، احساس درد را کسل می کند. بیماران مانند استفاده از کفش های نامناسب، درد ضربه های مکرر را احساس نمی کنند. آسیب دیدگی بافت به دلیل گردش خون کم می تواند به سرعت ملتهب شود. قند خون بالا این التهاب و ترمیم زخم را بدتر می کند. اگر عفونت بهبود نیابد ، با گذشت زمان به نکروز بافتی و گانگرن تبدیل می شود و پوست و بافت های اطراف زخم می میرند. این ناحیه سیاه می شود و بوی بد می دهد. اگر بیماری به این مرحله برسد ، ممکن است لازم باشد مقداری یا کل پا را با مداخله جراحی  قطع کنند تا از گسترش گانگرن جلوگیری شود.  این را آمپوتاسیون می نامند.

علائم مرحله اولیه زخم پای دیابتی

  • بیماران دیابتی علاوه بر بررسی روزانه چشم باید علائم هشدار دهنده زیر را نیز در نظر بگیرند. در صورت بروز یک یا چند مورد از این علائم ، قطعاً باید به متخصص مراجعه کنند و از توصیه های زیر پیروی کنند:
  • قرمزی ، تورم یا حرارت در پا یا مچ پا
  • درد پا هنگام استراحت یا راه رفتن
  • زخم باز ، بریدگی ، تاول ، لایه برداری پوست ، التهاب
  • ناخن های فرورفته در گوشت ، ناخن مانند شاخ ضخیم شده و تغییر شکل دهد
  • قرمزی ، ضخیم شدن و پینه روی پوست ، زخم گرد کوچک در وسط پینه
  • خشکی ، ترک ، پارگی در پوست

هنگام ایجاد زخم پای دیابتی چه باید کرد؟

گاهی اوقات ، با وجود همه اقدامات احتیاطی ، ممکن است زخم در بیماران دیابتی ایجاد شود. برای بیماران بسیار مهم است که نسبت به چنین شرایطی هوشیار باشند و به محض بروز زخم ها به متخصص مراجعه کنند و یک درمان صحیح را انجام دهند. در چنین مواردی جلوگیری از پیشرفت بیشتر این زخم ها مهم است. باز هم ، بیمار باید اطلاعات کاملی از متخصص خود در مورد درمان و مراقبت از زخم دریافت کند و آن را به طور کامل اعمال کند.

زخم هایی که می توانند در بیماران دیابتی ایجاد شوند

  • بثورات و زخم ها
  • زخم فشاری (به دلیل تنگ بودن کفش)
  • فرورفتن ناخن
  • تشکیل تاول
  • ترک های پوستی

در صورت بروز چنین زخم هایی ، بیماران دیابتی ابتدا باید علت وقوع زخم را تشخیص دهند و این دلایل را از بین ببرند. زخم های کوچک روی پاها را با آب بشویید ، خشک کنید و با گازاستریل تمیز بپوشانید ، گازاستریل های آلوده شده با ترشحات را مرتبا عوض کنید. اگر بهبود زخم های شما به تأخیر افتاد ، حتماً یک بار دیگر به متخصص مراجعه کنید.

عوارض زخم دیابت

برای جلوگیری از بروز مشکلات جدی سلامت ، باید زخم ها در اسرع وقت درمان شوند. برخی از عوارض عبارتند از:

  • آسیب دیدگی پا ها
  • عفونت
  • زخم
  • آسیب به اعصاب و استخوان ها
  • جریان خون ضعیف

زخم هایی که تبدیل به مشکلات جدی می شوند ممکن است آسیب های زیادی به بافت ها و استخوان ها وارد کرده که در نهایت منجر به قطع عضو می شود . بسیار مهم است که بلافاصله زخم های دیابتی درمان شده تا به نقطه ای که تنها راه باقی مانده قطع عضو باشد ، نرسد .

تحقیقات نشان می دهد زخم ها معمولا هنگامی ظاهر می شوند که جراحات ، بسیار جدی شده که این اتفاق در نهایت منجر به قطع عضو اندام های تحتانی می شود . در صورتی که زخم های دیابتی شما بهبود پیدا نمی کنند با پزشک خود مشورت کنید .

درمان زخم‌های پای دیابتی

پای بیمار باید از زخم و دردهای احتمالی که ممکن است ایجاد شود محافظت شود. این محافظت برای تمام زخم‌های پای دیابتی مفید است. فشاری که به دلیل راه رفتن، در پا ایجاد می‌شود، ممکن است عفونت را بدتر کند و زخم را گسترش دهد. .

افرادی که دارای اضافه‌وزن هستند، فشار اضافی که به دلیل وزن بالای این افراد به پا وارد می‌شود ممکن است باعث درد و زخم پا شود.

پزشکان می‌توانند زخم‌های پای دیابتی را با حذف پوست مرده، اشیای خارجی یا عفونت‌هایی که ممکن است باعث زخم شود تا حدودی کنترل و درمان کنند.

همه عفونت‌ها به یک شیوه درمان نمی‌شوند. بافت اطراف زخم ممکن است به آزمایشگاه ارسال شود تا مشخص شود کدام یک از آنتی‌بیوتیک‌ها به درمان بیماری کمک خواهند کرد. اگر دکتر شما مشکوک به عفونت‌های جدی باشد، ممکن است عکس با اشعه X را تجویز کرده تا علائم احتمالی عفونت استخوان را پیدا کند.

1. درمان زخم پای دیابتی با استفاده از داروها

پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک‌ها، آنتی‌بادی‌ها و اگر عفونت پیشرفت کند داروهای ضد انعقاد را برای درمان زخم پا تجویز کند. بسیاری از این آنتی‌بیوتیک‌ها به استافیلوکوک اورئوس، باکتری‌هایی که علت ایجاد عفونت‌های استافیله هستند یا استرپتوکوک بتا همولیتیک که معمولاً در روده یافت می‌شوند، حمله می‌کنند.

اگر بیماری دارید که احتمال عفونت با این باکتری‌های مضر را افزایش می‌دهد، ازجمله HIV و مشکلات کبدی، با پزشک خود درمیان بگذارید.

2. درمان موضعی زخم پای دیابتی

درمان های موضعی زیادی برای زخم‌های دیابتی پا موجود است. ازجمله این درمان ها عبارتند از:

  • پانسمان های حاوی نقره یا کرم‌های سولفادیازین نقره
  • ژل یا محلول پلی هگزامتیلن بیگوآنید (PHMB)
  • ید
  • عسل پزشکی در فرم پماد یا ژل

3. درمان با استفاده از روش‌های جراحی

پزشک شما ممکن است جراحی را برای زخم پای دیابتی تجویز کند چرا که گاهی اوقات جراحی باعث کاهش فشار و عفونت ایجاد شده در اطراف زخم می شود.

همه زخم‌های دیابتی نیاز به جراحی ندارند. با این حال، اگر روش‌های درمانی دیگر، نتواند به بهبود زخم یا جلوگیری از پیشرفت عفونت کمک کند، جراحی می‌تواند از بدتر شدن شرایط زخم که ممکن است منجر به قطع عضو شود جلوگیری کند.

روش‌های کنترل عفونت زخم پای دیابتی

  • حمام کردن و شستن پا
  • ضدعفونی کردن پوست در برابر زخم
  • تعویض پانسمان و خشک نگه‌داشتن زخم
  • آنزیم درمانی
  • استفاده از مخلوط حاوی آلژینات کلسیم برای مهار رشد باکتری‌ها

چه زمانی به دکتر مراجعه کنید؟

اگر متوجه سیاه شدن بافت پا همراه با بی‌حسی شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید و به دنبال درمان زخم پای عفونی باشید. اگر این عارضه درمان نشود، زخم‌ها می‌توانند آبسه‌ها را ایجاد کنند و در سطح پا گسترش یابند. در این مرحله، زخم‌ها اغلب می‌توانند توسط جراحی، قطع عضو، یا جایگزینی پوست از دست رفته توسط جایگزین‌های مصنوعی پوست درمان شوند.

زخم های پای دیابتی قابل‌درمان هستند. اگر  درد در ناحیه پا را حس کردید، حتماً به پزشک مراجعه کنید، زیرا امکان دارد به صورت طولانی مدت عفونت در بدن شما بماند. عفونت‌های درمان نشده پا ممکن است منجر به قطع عضو شود.

درمان زخم‌های پای دیابتی می‌تواند چندین هفته طول بکشد تا بهبود یابد. اگر قند خون شما بالا باشد و فشار ثابت روی زخم ایجاد شود ممکن است روند درمان بسیار طولانی تر شود.

یادتان باشد سبک زندگی خود را تغییر دهید تا دیابت را برای خود شیرین کنید

ورزش کنید

اگر اکنون فعال نیستید، زمان شروع آن فرا رسیده است. نیازی به عضویت در باشگاه و تمرینات متقاطع نیست. فقط راه بروید ، دوچرخه سواری کنید یا بازی های ویدیویی فعال انجام دهید. هدف شما باید 30 دقیقه فعالیت باشد که باعث عرق کردن و کمی سخت تر نفس کشیدن در بیشتر روزهای هفته شود.

یک سبک زندگی فعال با پایین آوردن قند خون به شما کمک می کند تا دیابت خود را کنترل کنید. همچنین احتمال ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می دهد . به علاوه ، می تواند به شما در کاهش وزن اضافی و کاهش استرس کمک کند.

چکاپ کنید

حداقل سالی دو بار به پزشک مراجعه کنید. دیابت احتمال ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهد. بنابراین کلسترول ، فشار خون و A1c (متوسط ​​قند خون در طی 3 ماه) را چک کنید. هر ساله معاینه کامل چشم انجام دهید. برای بررسی مشکلاتی مانند زخم پا و آسیب عصبی به پزشک مراجعه کنید.

استرس را مدیریت کنید

وقتی استرس دارید ، سطح قند خون شما بالا می رود و وقتی مضطرب هستید ، ممکن است دیابت خود را به خوبی مدیریت نکنید. ممکن است ورزش ، خوردن صحیح غذا یا مصرف داروهای خود را فراموش کنید. روش هایی برای از بین بردن استرس پیدا کنید. از طریق تنفس عمیق ، یوگا یا سرگرمی هایی که باعث آرامش شما می شوند.

سیگار را ترک کنید

دیابت باعث می شود شما بیشتر به مشکلات سلامتی مانند بیماری های قلبی ، بیماری چشم، سکته مغزی ، بیماری های کلیوی ، خون بیماری رگ های، آسیب های عصبی و مشکلات پا مبتلا شوید. در صورت سیگار کشیدن ، احتمال ابتلا به این مشکلات حتی بیشتر است. سیگار کشیدن همچنین می تواند ورزش را دشوار کند. با پزشک خود در مورد راه های ترک سیگار صحبت کنید.

مراقب مصرف الکل خود باشید

اگر آبجو ، شراب و مشروبات الکلی دریافت نکنید ، کنترل قند خون آسان تر باشد. الکل می تواند قند خون شما را خیلی کم یا زیاد کند. 

کربوهیدرات های سالم تری را انتخاب کنید

همه کربوهیدرات ها بر سطح گلوکز خون تأثیر می گذارند بنابراین مهم است که بدانید کدام غذاها حاوی کربوهیدرات هستند. غذاهای سالم حاوی کربوهیدرات را انتخاب کنید و از اندازه وعده های غذایی خود آگاه باشید.

در اینجا چند منبع سالم کربوهیدرات آورده شده است:

– غلات کامل مانند برنج قهوه ای ، گندم سیاه و جو دوسر کامل

– میوه

– سبزیجات

– حبوباتی مانند نخود ، لوبیا و عدس

– لبنیات مانند ماست شیرین و شیر

در عین حال ، مهم است که مصرف غذاهای کم فیبر مانند نان سفید ، برنج سفید و غلات بسیار فرآوری شده را نیز کاهش دهید.

نمک کمتری بخورید

خوردن نمک زیاد می تواند خطر ابتلا به فشار خون را افزایش دهد ، که به نوبه خود خطر بیماری های قلبی و سکته مغزی را افزایش می دهد و هنگامی که به دیابت مبتلا هستید ، در حال حاضر بیشتر در معرض خطر همه این شرایط قرار دارید.

سعی کنید خودتان را حداکثر به 6 گرم (یک قاشق چای خوری) نمک در روز محدود کنید. بسیاری از غذاهای از آماده ، نمک زیادی دارند بنابراین یادتان باشد که برچسب های مواد غذایی را بررسی کنید و غذاهایی که نمک کمتری دارند را انتخاب کنید.


گوشت قرمز و فرآوری شده کمتر مصرف کنید

اگر کربوهیدرات را کاهش می دهید ، ممکن است قسمت های بیشتری از گوشت داشته باشید تا سیر شوید. اما انجام این کار با گوشت قرمز و فرآوری شده مانند ژامبون ، بیکن ، سوسیس ، گوشت گاو و گوشت بره ایده خوبی نیست. اینها همه با مشکلات قلبی و سرطان ارتباط دارند.

گوشت قرمز و فرآوری شده را برای این موارد عوض کنید:

– حبوباتی مانند لوبیا و عدس

– تخم مرغ

– ماهی

– مرغ و بوقلمون

– آجیل بدون نمک

شکر اضافه شده را کاهش دهید

ما می دانیم که قطع قند در ابتدای کار واقعاً دشوار است ، بنابراین در هنگام تلاش برای کاهش قند اضافی ، مبادله عملی کوچک نقطه شروع خوبی است. تعویض نوشیدنی های شیرین ، نوشیدنی های انرژی زا و آب میوه ها با آب ، شیر ساده یا چای و قهوه بدون شکر می تواند شروع خوبی باشد

چربی های سالم تری انتخاب کنید

همه ما در رژیم غذایی خود به چربی نیاز داریم زیرا به ما انرژی می دهد. اما انواع مختلف چربی از طرق مختلف بر سلامت ما تأثیر می گذارد.

چربی های سالم در غذاهایی مانند آجیل بدون نمک ، دانه ها ، آووکادو ، ماهی های روغنی ، روغن زیتون ، روغن کلزا و روغن آفتابگردان وجود دارد. برخی از چربی های اشباع می توانند میزان کلسترول خون را افزایش دهند و خطر مشکلات قلبی را افزایش دهند. اینها عمدتا در محصولات حیوانی و غذاهای آماده مانند:

– گوشت قرمز و فرآوری شده

– روغن

-کره

– بیسکویت ، کیک ، پای و شیرینی

 

زخم بستر

سه دلیل برای ایجاد زخم های بستر مشخص شده است

فشار

 فشار طولانی مدت روی پوست، بافت زیرین را تحت فشار قرار می دهد. و در نتیجه جریان خون بافت مختل شده و در نهایت بافت می میرد. این موضوع شایع ترین روش ایجاد زخم های بستر است و به طور کلی بیشتر برای افرادی که بستری هستند، توان جابجایی از تخت یا ویلچر را ندارند و یا قادر به حرکت نیستند رخ می دهد.

نیروی برشی

برش زمانی اتفاق می افتد که سطح پوست ثابت باقی می ماند یا در یک جهت لغزش دارد، در حالی که استخوان یا رباط های زیرین در جهت دیگر حرکت می کنند. این عمل هم باعث کاهش جریان خون و مرگ بافت می شود.

اصطکاک

 اصطکاک ادامه دار پوست در برابر یک سطح در طول مدت طولانی باعث می شود که پوست پاره شده و رو به زوال رود.

محل  ایجاد زخم بستر

در افرادی که همیشه درازکش به پشت هستند و نمی توانند حرکت کنند: 

پشت سر، شانه، آرنج، باتکس، پاشنه

در افرادی که همیشه دراز کش به شانه هستند و نمی توانند حرکت کنند:

 گوش، شانه، آرنج، لگن، ران، ساق، پاشنه

در افرادی که همیشه دراز کش بر روی شکم هستند و نمی توانند حرکت کنند: 

آرنج، قفسه سینه، زانو، انگشتان

مراحل درمان زخم بستر

اولین قدم در درمان زخم بستر حذف فشار ممتدی است که موجب تشکیل زخم شده است. برای کم کردن فشاراقدامات زیر انجام می­شود:

  1. جابجایی مکرر بیمار

بیمار باید به کمک پرستار یا سایر بستگان مرتبا تغییر وضعیت داده شود و همچنین در وضعیت مناسب قرار گیرد. کسی که دراز کشیده است باید هر یک ساعت یک بار و کسی که در روی صندلی چرخدار می­نشیند باید هر ۱۵ دقیقه وضعیت خود را تغییر دهد. همچنین می توان از تجهیزات کمک حرکتی برای جابه جا کردن بیمار بدون فشار زیاد استفاده کرد.

  • 2) سطوح حمایت کننده

استفاده از بالشت یا بالشتک­های حاوی آب یا هوا می­تواند به بیمار کمک کند تا فشار زیادی به محل زخم وارد نشود و همچنین در وضعیت مناسب قرار بگیرد.

  • 3)      خارج کردن بافت آسیب دیده و مرده زخم بستر

برای اینکه بافت­ها بهبود یابند ابتدا باید بافت های مرده از بدن خارج شوند. برای این منظور از روش های متفاوتی استفاده میشود که عبارتند از:

  • عمل جراحی و خارج کردن بافت آسیب دیده از بدن
  • وسایل شستشو تحت فشار یا استفاده از پانسمان­های خاص که موجب کنده شدن بافت­های مرده از زخم می­شوند.
  • استفاده از مواد شیمایی مخصوص که مانند آنزیم عمل کرده و بافت مرده را در خود حل می­کنند.

4)  تمیز کردن و پانسمان مرتب زخم بستر

برای جلوگیری از عفونت باید زخم را مرتبا تمیز نگه داشت. زخم مرحله یک را میتوان با آب تمیز و صابون ملایم به طور مرتب شستشو داد ولی وقتی زخم ایجاد شده است شستشو باید با محلول سالین یا نمکی انجام شود. پانسمان موجب خشک نگه داشتن زخم و جلوگیری از ورود میکروب به آن می­شود. انواع مختلف پانسمان بصورت گاز، ژل و فوم وجود دارند.

همچنین برای کاهش درد به بیمار داروهایی داده می­شود و در صورت عفونی بودن به بیمار آنتی بیوتیک داده می­ شود.

5)  درمان جراحی زخم بستر

گاهی اوقات زخم بستر به حدی شدید شده و رشد می­کند که منطقه وسیعی از پوست از بین رفته و بافت های زیرین آن مانند استخوان و تاندون­ها بدون حفاظ می­مانند. در این موارد ممکن است بدن نتواند بافت جدیدی را بر روی استخوان یا تاندون و بصورت جایگزین پوست بسازد. این بیماران معمولا نیاز به عمل جراحی دارند. در این اعمال جراحی بافت های مرده و عفونی کاملا خارج شده و سپس با استفاده از روش­های جراحی ترمیمی از پوست قسمتهای دیگر بیمار استفاده شده و روی استخوان یا تاندون ها پوشانده می­شود.

چگونه از ایجاد زخم بستر با زخم فشاری پیشگیری کنیم

پیشگیری از ایجاد زخم فشاری آسانتر و موثرتر از درمان آن است. موثرترین روش در پیشگیری از ایجاد زخم بستر تغییر وضعیت دادن مکرر بیمار است. این تغییر وضعیت دادن باید بصورت مکرر و مرتب باشد.

در حین تغییر وضعیت باید بدن را در وضعیت هایی قرار داد تا قسمت هایی که بیشتر در معرض زخم فشاری هستند تحت فشار کمتری قرار گیرند.پوست باید مرتبا تمیز شود. وضعیت تغذیه بیمار هم باید خوب باشد. تشک­های مواج می­توانند مانع ایجاد زخم بستر شوند.

دست کم هر 2 ساعت برای از بین بردن فشار، موقعیت بیمار را تغییر دهید.
 از بالش، پوست گوسفند، فوم پد و پودر که می‌تواند به کاهش فشار کمک کند استفاده کنید.
 وعده های غذایی خوب و متعادل کننده با کالری کافی برای بیمار اماده کنید.
بیمار هرروز مقدار زیادی آب (8 تا 10 فنجان ) بنوشد.
 ورزش روزانه، از جمله طیف وسیعی از حرکات ورزشی داشته باشد.
 پوست بیمار را تمیز و خشک نگه دارید.

درمان زخم بستر در سالمندان

استفاده از برخی ویتامین ها از جمله ویتامینA ، C و املاحی مانند زینک (روی) می تواند به بهتر شدن و التیام سریع تر زخم بستر و بهبود بیماری سالمندکمک کند.

چنانچه زخم بسترعمقی باشد باید با مواد ضدعفونی کننده زخم را شست تا از سوار شدن عفونت پیشگیری شود و در صورت لزوم باید آنتی بیوتیک خوراکی مصرف کرد

آموزش افرادی که با سالمند و بیمار در حال زندگی هستند اهمیت ویژه ای در درمان زخم بستر در منزل دارد.

آموزش رعایت پوزیشن های سالمند و تغییر پوزیشن متناوب و کاهش فشار در ناحیه زخم بستر بیمار مهمترین اصل است

گروهی از پماد های ترمیم کننده زخم بستر

پماد آلفا :

این پماد، محصول ترمیم کننده گروه رژودرم است که با خاصیت باکتریواستاتیک خود نقش مهمی در پیشگیری و کنترل عفونت زخم بستر دارد.

با استفاده از این محصول و به کار بستن توصیه‌های مربوط به زخم بستر که در راهنمای مصرف آلفا آمده است می‌توان به ترمیم این زخم‌ها کمک کرد.

با استفاده از آلفا نیازی به دبریدمان‌های دردناک و مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت بی‌رویه نیست؛

همچنین التهاب و درد بیمار کاهش می‌یابد. مجموع این امتیازات آلفا را به عنوان یک ترمیم کننده مناسب زخم‌های بستر معرفی می‌کند.

کرم اسکار رژودرم:

این کرم میتواند خارش های مقاوم دوران بهبود زخم را کنترل نماید، و در عین حال از ایجاد اِسکار پیشگیری نماید

پماد کالاندولا برای زخم بستر

با توجه به ارزانی و در دسترس بودن می تواند در درمان زخم های فشاری مورداستفاده قرار گیرد و در بهبود زخم موثر می باشد و به عنوان یک روش درمانی در بیمارستان ها و منازل برای درمان زخم های فشاری بیماران تجویز و استفاده شود.

آیا زخم بستر کشنده است

هنگامی که زخم بستر به مراحل بعدی پیشرفت می کند، می تواند منجر به عوارض دیگری نیز شود که برای بیماران مرگبار است. سه مورد از عوارضی که باعث مرگ و میر ناشی از زخم بستر می شوند، استئومیلیت، سپسیس، و گانگرن هستند.

استئومیلیتاستئومیلیت بیماری عفونت استخوان است. عفونت از بافت آسیب دیده شروع می شود، به داخل جریان خون منتقل شده و سپس به استخوان می رسد. اغلب عفونت استخوان در مرحله ۴ زخم بستر شروع می شود.

سپسیسسپسیس یا گندخونی بیماری است که در آن باکتری از زخم بستر وارد جریان خون می شود و دیگر قسمت های بدن را آلوده می کند. سپسیس اگر به سرعت درمان نشود ممکن است منجر به نارسایی اندام و مرگ بیمار شود.

گانگرن: گانگرن وضعیتی است که در آن بافت بدن به دلیل از دست دادن خون از بین می رود. در بیماران با زخم بستر، از دست دادن خون به علت عفونت ناحیه زخم است.

مرگ: بدون درمان سریع و مناسب، این سه شرایط ممکن است منجر به مرگ بیمار دارای زخم بستر شود. در واقع در موارد شوک سپسیسی، میزان مرگ و میر به میزان ۵۰ درصد است. این درصد بسیار بالایی است و باید تمام اقدامات پیشگیرانه و درمانی مناسب برای زخم بستر با هدف جلوگیری از این عوارض مرگبار و تهدید کننده زندگی صورت پذیرد.

سوالات رایج درباره زخم بستر

چه مراقبت هایی برای بیماران قطع نخاع جهت پیشگیری از زخم بستر پیشنهاد می کنید؟

از مراقبت های مهم برای بیماران قطع نخاع استفاده از تشک مواج در مرحله اول است، سپس ماساژهای روزانه به صورت مرتب و همچنین جابجایی مرتب هر 2 ساعت یکبار بخصوص در مناطق فشار و در نهایت استفاده از پانسمان فیلم شفاف به صورت پیشگیرانه. این پانسمان ضدآب می باشد و تا چندین روز می تواند بر روی پوست سالم بیمار جهت پیشگیری بماند.

 تشک مواج چیست؟

تشک مواج فشار را کم می کند و به کاهش ایجاد زخم های فشاری کمک می کند. هنگامی که بیمار در بستر می باشد، بی حرکتی باعث جلوگیری از گردش خون می شود. تماس دائمی بین بدن و تشک باعث ایجاد نقاط فشاری می شود که عروق خونی کوچک را می بندد و باعث قطع اکسیژن و انتقال مواد مغذی به پوست و بافت می شود.

 آیا استفاده از تشک مواج برای درمان بیمارانی که دچار زخم بستر هستند مؤثر می باشد؟

تشک مواج با کم کردن فشار در نواحی که بیشتر مستعد زخم های فشاری هستند و همچنین با ایجاد حالت گردشی که در بدن بیمار ایجاد می کند کمک به خونرسانی بهتر و در نتیجه کمک می کند که بیمار کمتر در معرض ابتلا به زخم بستر شود. لازم به ذکر است تشک مواج به تنهایی و بدون جابجایی بیمار نمی تواند از زخم بستر جلوگیری نماید.

 آیا شکستگی لگن موجب ایجاد زخم بستر می شود؟

هر گونه تحرکی که باعث شود در یک منطقه بافتی فشاری بیش از 32 میلیمتر جیوه وارد شود باعث ایجاد زخم خواهد شد.

 چه پیشنهادی برای درمان خانگی زخم بستر در مراحل اولیه دارید؟

در درجه اول مهمترین قسمت درمان در زخم بستر برطرف کردن عامل ایجاد یعنی فشار می باشد. بعد از جابجایی مرتب بیمار هر 2 ساعت یکبار و ماساژ مناطق فشار و همچنین استفاده از پانسمان های فیلم جهت بهتر شدن خونرسانی و همچنین محافظت از پوست که کمک شایانی به درمان زخم بستر در مراحل اولیه می کند.

 آیا زخم بستر موجب مرگ می شود؟

زخم بستر در صورت عفونی شدن به شکلی که عفونت زخم وارد خون شود می تواند باعث مرگ بیمار شود.

 چه پانسمانی برای بهبود زخم بستر پیشنهاد می کنید؟

پانسمان هایی که جنس پلی اورتان(پانسمان های فیلم)می باشند می توانند به عنوان یک لایه محافظتی در مراحل اولیه ایجاد زخم بستر کمک کننده باشند.

 آیا درمان زخم بستر به کمک روش های سنتی امکان پذیر است؟

با توجه به درمان های مدرن و روش های پیشنهادی جدید مبنی بر درمان به روش مرطوب بهترین درمان پیشنهادی پانسمان های مرطوب می باشد که می تواند رطوبت کافی را به طور هوشمند به زخم برساند.

 مهمترین درمان در زخم بستر در مراحل پیشرفته چیست؟

اولین و مهمترین درمان در زخم بستر در مراحل پیشرفته که استخوان و ماهیچه درگیر شده، ابتدا برداشتن بافت های مرده به روش جراحی می باشد، سپس استفاده از پانسمان های مرطوب ( تندروت پلاس) و یا ژل ها می باشد.

 بهترین راه برای پیشگیری از زخم بستر چیست؟

بهترین روش استفاده از پانسمان های فیلم می باشد که امکان استفاده آن بر روی پوست سالم می باشد و به عنوان یک محافظ، از پوست مراقبت می کنند.

 آیا درمان زخم بستر به کمک لارو درمانی امکان پذیر است؟

در مواردی که بیمار شرایط برداشتن بافت های مرده از طریق جراحی را ندارد می توان به کمک لاروها زخم را از بافت های مرده تمیز کرد.

 آیا زخم بستر را می توان با عسل درمان کرد؟

یکی از روش های درمانی در درمان زخم های فشاری و یا بستر استفاده از پانسمان های عسل می باشد. البته پانسمان های عسل با عسل خوراکی متفاوت می باشد و به صورت علمی مجاز به استفاده از عسل خوراکی در زخم های باز نمی باشیم.

 چگونه از عفونی شدن زخم بستر جلوگیری کنیم؟

استفاده همزمان بیمار از آنتی بیوتیک و همچنین پانسمان مناسب بسته به نوع زخم می تواند از عفونی شدن یا پیشرفت عفونت جلوگیری نماید.

 مهمترین علت ایجاد زخم بستر چیست؟

مهمترین عامل فشاری می باشد که در اثر بی تحرکی ایجاد می شود. فشار بیش از 32 میلیمتر جیوه به پوست باعث ایجاد زخم بستر می شود.بیماری که در بستر می باشد به طور روتین باید هر 2 ساعت یکبار جابجا شود.

 آیا زخم بستر تنها در سالمندان ایجاد می شود و یا امکان بوجود آمدن آن در افراد دیگر نیز وجود دارد؟

به طور کلی زخم بستر در بیمارانی که کم تحرک هستند و یا کاملا بی حرکت هستند ایجاد می شود. البته سن و سال و تغذیه نامناسب می تواند در روند پیشرفت زخم موثر باشد اما تمامی بیماری هایی که منجر به بی تحرکی می شود از قبیل ضایعات نخاعی و یا MS و یا مرگ مغزی بدون در نظر گرفتن سن و سال می تواند باعث ایجاد زخم بستر شود.

 مراحل ایجاد زخم بستر را شرح دهید.

ابتدا پوست در مناطق فشار به رنگ قرمز در می آید، سپس در مراحل بعدی تمامیت پوست از بین می رود و سپس بافت های زیرین نیز درگیر می شوند.

 چطور می توان زخم بستر را در خانه پانسمان کرد؟

برای درمان زخم بستر در منزل اولین و مهمترین کار جابجایی بیمار می باشد، سپس استفاده از پانسمان های فیلم در مراحل اولیه و سپس در مراحل پیشرفته در صورت عدم نیاز به جراحی می توان از پانسمان های مرطوب (تندروت پلاس)استفاده کرد.

 آیا انجام عمل جراحی در زخم بستر باعث تریع روند بهبودی زخم می شود؟

عمل جراحی یا دیریدمان اولین و مهمترین اولویت در درمان زخم بستر می باشد. برداشتن بافت مرده کمک شایانی به تسریع درمان خواهد کرد.

 زخم بستر بیشتر در کدام قسمت های بدن بوجود می آید؟

زخم بستر می تواند بر روی تمامی برجستگی های استخوانی که نقاط فشار نامیده می شوند ایجاد شود. به طور مثال ناحیه ساکروم، ناحیه ایلیاک، روی شانه ها، قوزک پا و …

 چگونه می توان از پیشرفت زخم بستر جلوگیری کرد؟

بهترین روش جلوگیری در پیشرفت زخم بستر جابجایی مرتب بیمار هر 2 ساعت کبار می باشد. خشک نگه داشتن زیر بیمار، همچنین نکشیدن بیمار بر روی ملحفه و همچنین ماساژ پوست می تواند کمک های شایانی به جلوگیری از زخم بستر نماید.

برای درمان زخم بستر به چه متخصصی باید مراجعه کرد؟

برای درمان زخم بستر می توانیم به کلینیک های درمان زخم که کارشناسان زخم در آن فعالیت دارند مراجعه کرد.

چه برنامه غذایی برای درمان زخم بستر مناسب می باشد؟

تغذیه سالم و سرشار از پروتوئین، امگا3 و همچنین سرشار از سبزیجات می تواند به درمان زخم بستر کمک کند.

آیا زخم بستر می تواند باعث قطع عضو شود؟

در صورتی که زخم بستر در نواحی متعدد فشار مانند پاشنه پا ایجاد شود، در صورتی که درمان مناسب صورت نپذیرد می تواند باعث قطع عضو شود.

درمان زخم بستر در منزل

درمان زخم بستر در سالمندان

اگر در منزل بیماری دارید که دچار زخم بستر شده است و یا برای پیشگیری از زخم بستر به مشاوره ی تخصصی زخم نیاز دارید، می‌توانید از خدمات درمانی کلینیک دنیای زخم استفاده کنید. بدون شک یکی از نیازهایی که هر بیمار با زخم‌های سطحی یا عمیق می‌تواند داشته باشد، دسترسی آسان به متخصصین زخم در منزل است. تیم کلینیک دنیای زخم این امکان را برای شما فراهم خواهد کرد.

مراقبت از سالمند و یا بیمارانی با وضعیت ثابت، از مسائلی است که ممکن است در طول دوران مراقبت از سالمند و بیمار در منزل برای شما بوجود بیاید. سالمندان به دلیل کهولت سن، قدرت مراقبت از خود را از دست داده‌اند. بنابراین نیاز به مراقبت از آنها در این سن بسیار لازم و ضروری است. معمولا روش‌ها و پانسمان‌های مختلفی برای درمان زخم بستر یا زخم فشاری وجود دارد. تیم مجرب دنیای زخم بهترین راه را برای پیشگیری و درمان زخم در منزل انتخاب خواهد کرد. درمان زخم بستر را جدی بگیرید و به یاد داشته باشید که اگر به درستی درمان نشود می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.

کلینیک تخصصی دنیای زخم

درمان زخم بستر در سالمندان

زخم جراحی

زخم جراحی، برش یا بریدگی است که در طی جراحی توسط جراح بر روی پوست ایجاد می‌شود. اندازه زخم جراحی بسته به محل و نوع عمل جراحی متفاوت هست.

معمولاً بعد از اتمام عمل جراحی، جراح لبه های بریده شده را بهم می‌رساند و آنها را با بخیه فیکس می‌کند. اما در بعضی موارد محل جراحی برای درمان باید باز بمانند.  

زخم جراحی بسته

در این نوع زخم لبه های پوست پس از پایان جراحی توسط نخ بخیه، استپلر (منگنه پزشکی)، چسب های بخیه نواری یا مایع به هم نزدیک می شوند و التیام زخم از نوع اولیه می باشد.

زخم جراحی باز

در این نوع زخم جراحی بنا به نیاز زخم و صلاحدید جراح، زخم پس از عمل باز باقی می ماند تا با التیام ثانویه بهبود پیدا کند. در این نوع التیام فضای خالی داخل زخم با بافت گرانوله پر شده و با توجه به شرایط بیمار، جراح تصمیم به بستن زخم می نماید در غیر اینصورت تا بسته شدن خود به خود زخم بایستی مراقبت و مدیریت زخم انجام گردد.

انواع زخم های جراحی

زخم های جراحی را می‌توان به چهار دسته تقسیم‌ بندی کرد. این دسته‌ بندی‌ها بر اساس تمیز یا آلوده بودن، خطر عفونت و محل قرارگیری زخم در بدن صورت می‌گیرد.

دسته اول:

این زخم‌ها تمیز هستند و علائم عفونت و التهاب را ندارند.

دسته دوم:

این زخم‌ها به‌عنوان زخم‌های آلوده- تمیز در نظر گرفته می‌شوند. اگرچه زخم نشانه‌ای از عفونت ندارد، به خاطر محل قرارگیری آن، خطر عفونی شدن آن بالا است. برای مثال زخم‌های جراحی دستگاه گوارش.

دسته سوم:

این زخم ها به‌ عنوان زخم های عفونی در نظر گرفته می‌شوند. برای مثال، زخم ناشی از گلوله

دسته چهارم:

این نوع زخم‌ ها به‌عنوان زخم‌ های عفونی کثیف در نظر گرفته می‌شود که شامل زخم‌ هایی است که در معرض مدفوع و ادرار قرار دارند قرار دارند.

علل ایجاد عفونت زخم جراحی چیست؟

بیشتر زخم های جراحی بدون ایجاد مشکل بهبود می‌یابند، اما ممکن است که دچار عفونت بعد از عمل شوند.

خطر ابتلا به عفونت بعد از جراحی بین 1 تا 3 درصد است.

عوامل خطر برای ایجاد عفونت زخم جراحی شامل داشتن بیماری زمینه ای مانند دیابت، سیگار کشیدن، سن بالا و اضافه‌ وزن می‌باشد. علاوه بر این ها، خطر ابتلا به عفونت برای جراحی‌ های طولانی هم بالا است.

از علل دیگر عفونت زخم های جراحی، استریل نبودن محیط اتاق عمل و همچنین تجهیزاتی که استفاده می‌شود هست.

عفونت زخم جراحی ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:

  • میکروب هایی که به طور طبیعی روی پوست شما وجود دارند و وارد زخم جراحی می شوند.
  • میکروب هایی که داخل بدن و یا بر روی اندامی که جراحی بر رروی آن انجام شده قرار دارند.
  • میکروب های موجود در هوا
  • دست های آلوده پرستار یا دستیار جراح
  • ابزار جراحی آلوده

شما ممکن است در معرض خطر عفونت زخم جراحی قرار داشته باشید اگر:

  • دیابت کنترل نشده داشته باشید.
  • مشکلات در سیستم ایمنی خود داشته باشید.
  • دچار اضافه وزن بوده و یا چاق باشید.
  • سیگار بکشید.
  • از کورتیکواستروئیدهایی چون پردنیزون استفاده کنید.
  • جراحی بیش از دو ساعت داشته باشید.

عفونت زخم جراحی در سطوح مختلف ایجاد می شود که در زیر به آن ها اشاره می کنیم:

  • زخم جراحی سطحی: عفونت زخم جراحی تنها در ناحیه پوستی است.
  • زخم جراحی عمیق: عفونت زخم جراحی به نواحی عمیق تر از پوست راه یافته و ماهیچه و بافت رسیده است.
  • زخم جراحی اندامی/ فضایی: عفونت زخم جراحی عمیق است و اندام و فضایی که جراحی در آن انجام شده را درگیر کرده است.

علائم عفونت زخم جراحی چیست؟

  • دردناک بودن محل جراحی
  • قرمزی و التهاب اطراف محل زخم
  • خارج شدن ترشحات چرکی
  • داشتن بوی بد محل جراحی

یکی دیگر از علائم شایع عفونت برای این نوع زخم‌ ها، داشتن تب است.

درمان عفونت زخم جراحی

آنتی بیوتیک ها معمولا برای درمان عفونت زخم جراحی به کار می روند. در برخی مواقع، شما ممکن است برای درمان عفونت زخم جراحی به انجام جراحی دیگری نیاز داشته باشید.

تعویض پانسمان زخم جراحی

درمان زخم های جراحی معمولاً به محل ایجاد زخم بستگی دارد. پانسمان جراحی به طور معمول بر روی زخم قرار داده می شود و در صورت نیاز به طور مرتب تعویض می شود.  پوست اطراف زخم نیاز به تمییز شدن و ضد عفونی شدن دارد و معمولاً با آب نمک و صابون به راحتی تمییز می شود. باید بدانید که شستشوی زخم بخیه بسیار مهم است. همچنین گاهی نیاز است تا زخم توسط آب نمک مداوماً خیس شود. بدین منظور می توان از یک اسپری آب نمک استفاده کرده و مداوماً محل را اسپری کرد.

 درمان زخم جراحی در منزل

می تواند شامل تعویض به موقع پانسمان و تمییز کردن محل زخم باشد. مسکن های معمول نیز می توانند برای کاهش درد بسیار مفید باشند. برخی مواقع قبل از ترمیم کامل زخم، بیمار از بیمارستان مرخص می شود. در این مورد مراقبت های در منزل و اجرای دستورالعمل ها، بسیار حائز اهمیت است. دنبال کردن باید ها و نباید ها که توسط پزشک تجویز می گردد، روند درمان را سرعت بخشیده و شانس ابتلا به عفونت را کاهش می دهد.

مراقبت در منزل برای زخم جراحی ممکن است شامل برخی از روشهای مشابه، از جمله تغییرات مکرر پانسمان و تمیز کردن باشد. داروهای بدون نسخه ضد درد همچنین می توانند درد را کاهش دهند.

اغلب، بیماران قبل از بهبود زخم جراحی کاملاً از بیمارستان مرخص می شوند. ضروری است که بیماران از تمام دستورالعملهای مراقبت در منزل پیروی کنند. رهنمودهای زیر به طور صحیح باعث بهبودی و کاهش احتمال عفونت خواهد شد.

بهبود زخم جراحی

معمولاً عفونت زخم جراحی در طی 30 روز بعد از عمل رخ می دهد. زخم عفونی می تواند قرمز یا دردناک و داغ بوده و ترشح کند. برای درمان عفونت ، پزشک به بیمار آنتی بیوتیک تجویز کرده و یا برخی مواقع نیاز به باز کردن محل عفونی شده و چرکی و خارج کردن چرک می باشد. دوره نقاهت و بهبود کامل زخم جراحی متفاوت بوده و از چند هفته تا چند ماه طول می کشد. جراح باید نکات و مراقبت های لازم و مدت زمان مورد نیاز برای استراحت بیمار را به وی اطلاع دهد. برای بازگشتن به فعالیت های روزانه ، ورزش ها و فعالیت های ورزشی روتین و باز گشتن به محل کار، نیاز است تا شرایط بیمار بررسی گردد.

شکل ظاهری زخم جراحی بهبود یافته ، طبیعی و نرمال بوده و ظاهرش رو به بهتر شدن است. با مراقبت از زخم و تمییز نگه داشتن محل، می توان به کوتاه تر شدن طول درمان نیز کمک کرد.

درمان زخم های جراحی گاهی اوقات بستگی به محل آن دارد. پانسمان جراحی معمولاً بر روی زخم قرار می‌گیرد و ممکن است نیاز به تعویض منظم داشته باشد. پوست اطراف این زخم معمولاً باید با آب‌نمک و صابون تمیز شوند. ممکن است شستشو با آب‌نمک هم برای زخم نیاز باشد که می‌توان این کار را با پر کردن یک سرنگ از آب‌نمک و اسپری کردن آن بر روی زخم انجام داد.

علت خارش زخم جراحی

اکثریت مردم عقیده دارند که خارش زخم نشانه ی فرایند بهبود زخم است. ولی آیا پایه و اساس علی برای این خارش وجود دارد؟ خارش زخم همیشه وجود ندارد ولی در برخی از زخم ها در مواقع خاصی، فرد با کمی خارش مواجه می شود. این خارش زخم در زخم های ناشی از سوختگی خیلی بیشتر اتفاق می افتد . خارش پوستی در زخم های جراحی خیلی کمتر مشاهده می شود ولی در صورت وجود خارش ، این نشانه نگران کننده ای نمی باشد.

برخی از عوارض زخم های جراحی چیست؟

هنگامی که زخمهای جراحی باعث عفونت می شوند، معمولاً در طی ۳۰ روز از عمل جراحی اتفاق می افتد. عفونت ها ممکن است قرمز، دردناک، لمس داغ و یا چرک تخلیه شوند. برای درمان عفونتها، پزشک ممکن است یک آنتی بیوتیک تجویز کند، یا ممکن است مجبور شود زخم را برای تمیز کردن آن باز کند.

مراقبت از زخم جراحی

زخم جراحی ممکن است به تمیز کردن و تعویض مرتب پانسمان نیاز داشته باشد. این کار ممکن است توسط پرستار و یا خود شما انجام شود و اگر خودتان این کار را انجام می دهید نکات زیر را در نظر داشته باشید:

  • پانسمان و باند قبلی را بردارید. شما می توانید پانسمان زخم جراحی را مرطوب کنید تا باند به راحتی جدا شود.
  • زخم را تمیز کنید.
  • یک پانسمان جدید و تمیز بر روی زخم جراحی قرار دهید و باند را ببندید.
  • برای کمک به بهبودی عفونت زخم جراحی، شما می توانید از پانسمان وکیوم استفاده کنید. این پانسمان جریان خون به زخم جراحی را افزایش داده و به بهبودی آن کمک می کند.

تمیز شدن زخم، بهبودی عفونت زخم جراحی و در نهایت رفع کامل آن ممکن است به روزها، هفته ها و حتی ماه ها زمان نیاز داشته باشد. اگر زخم جراحی به خودی خود بسته نشود، شما ممکن است به پیوند پوست یا جراحی فلپ عضله برای بستن زخم نیاز داشته باشید. اگر به جراحی فلپ ماهیچه نیاز باشد، جراح بخشی از بافت ماهیچه ای را از شانه؛ باسن یا بالای سینه برداشته و بر روی زخم جراحی قرار می دهد. این جراحی تا زمانی که عفونت زخم جراحی برطرف نشده است انجام نمی گیرد.