زخم دیابتی معمولاً در اثر قند خون کنترلنشده، آسیب اعصاب پا و کاهش گردش خون ایجاد میشود؛ زخمهایی که گاهی بدون درد آغاز شده و بهسرعت عفونی میشوند. در کلینیک زخم، روند درمان با بررسی دقیق زخم، کنترل عفونت، دبریدمان اصولی، پانسمانهای نوین و روشهای پیشرفته مانند وکیومتراپی انجام میشود تا از پیشرفت زخم و خطر قطع عضو جلوگیری شود.
این محتوا با هدف افزایش آگاهی تهیه شده و جایگزین نظر پزشک نیست. برای تشخیص و درمان قطعی، مشاوره تخصصی ضروری است.
در افراد مبتلا به دیابت، بهمرور زمان اعصاب پا ممکن است آسیب ببینند؛ حالتی که به آن نوروپاتی دیابتی گفته میشود. در این وضعیت، حس درد، گرما یا فشار در پا کاهش پیدا میکند و فرد ممکن است متوجه بریدگی، تاول یا زخم نشود. همین بیحسی ساده میتواند باعث شود یک آسیب کوچک نادیده گرفته شود و بهتدریج به زخم جدی و خطرناک پای دیابتی تبدیل گردد.
روشی پیشرفته و ایمن که با استفاده از پلاسمای غنی از فاکتورهای ترمیمی بدن خود بیمار، روند ترمیم زخم دیابتی را سریعتر کرده، عفونت را کاهش میدهد و به جلوگیری از قطع عضو کمک میکند.
نوعی پانسمان تخصصی و هوشمند که با کنترل رطوبت، مهار عفونت و محافظت از زخم، شرایط ایدهآل ترمیم را فراهم کرده و سرعت بهبود زخم دیابتی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
روش درمانی نوین و مؤثر که با افزایش اکسیژنرسانی بافت، کاهش عفونت و تحریک ترمیم سلولی، روند بهبود زخم دیابتی را سریعتر کرده و خطر پیشرفت زخم و قطع عضو را کاهش میدهد.
روشی تخصصی و مؤثر که با ایجاد فشار منفی کنترلشده، ترشحات و بافتهای آلوده زخم را خارج کرده، جریان خون را افزایش میدهد و ترمیم زخم دیابتی را سریعتر و عمیقتر انجام میدهد.
درمان زخم دیابتی با ارزیابی دقیق و درجهبندی علمی آغاز میشود. سپس قند خون کنترل، زخم بهطور تخصصی پاکسازی و عفونت مهار میگردد. در ادامه، پانسمانهای نوین و روشهای پیشرفته مانند وکیومتراپی و اوزونتراپی به کار میرود. در نهایت، با کاهش فشار از روی زخم و پایش مداوم، از عود زخم و قطع عضو جلوگیری میشود.
بررسی دقیق عمق زخم، عفونت، خونرسانی و آسیب عصبی و تعیین شدت زخم بر اساس واگنر یا تگزاس برای انتخاب بهترین مسیر درمان.
تنظیم قند خون، فشار و چربی خون همراه با اصلاح سبک زندگی، چون بدون کنترل دیابت زخم ترمیم نمیشود.
برداشتن بافتهای مرده و عفونی با روشهای علمی برای آمادهسازی بستر سالم زخم.
مهار عفونت با پانسمانهای آنتیباکتریال و استفاده از پانسمانهای نوین و هوشمند متناسب با نوع زخم.
استفاده از روشهای نوین مانند وکیومتراپی، اوزونتراپی، پلاسماتراپی (PRP) و لیزر کمتوان جهت تسریع ترمیم.
برداشتن فشار از روی زخم با کفش طبی، پیگیری منظم و آموزش بیمار برای جلوگیری از عود زخم و قطع عضو.
زخم پای دیابتی نوعی آسیب پوستی است که معمولاً در کف، انگشتان یا پاشنه پای افراد مبتلا به دیابت ایجاد میشود. این زخم بهدلیل کاهش حس پا، اختلال گردش خون و ضعف ترمیم بافتها بهوجود میآید. فرد ممکن است متوجه خراش یا فشار مداوم روی پا نشود و همان آسیب کوچک بهتدریج عمیق و عفونی گردد. اگر زخم پای دیابتی بهموقع درمان نشود، میتواند پیشرفت کرده و خطر عفونت شدید یا حتی قطع عضو را بههمراه داشته باشد. تشخیص زودهنگام و مراقبت تخصصی، کلید درمان موفق این زخم است.
مراحل اولیه زخم پای دیابتی معمولاً با علائم ساده اما هشداردهنده شروع میشود که بسیاری از بیماران آنها را جدی نمیگیرند. بیحسی یا سوزنسوزن شدن پا، قرمزی پوست، ترکهای سطحی، پینههای غیرعادی یا تاولهای کوچک از اولین نشانهها هستند. به دلیل کاهش حس پا، فرد ممکن است متوجه درد نشود و زخم بهآرامی پیشرفت کند. در این مرحله، پوست شکننده شده و مقاومت آن در برابر فشار و عفونت کاهش مییابد. تشخیص زودهنگام، کنترل قند خون و مراقبت صحیح از پا میتواند بهطور کامل از تبدیل این علائم اولیه به زخم عمیق و خطرناک جلوگیری کند.
زخم پای دیابتی زمانی ایجاد میشود که قند خون بالا بهمدت طولانی به اعصاب و رگهای خونی پا آسیب بزند. در این شرایط، حس درد در پا کاهش پیدا میکند و فرد ممکن است متوجه فشار، تاول یا بریدگیهای کوچک نشود. همزمان با کاهش خونرسانی، قدرت ترمیم پوست نیز ضعیف میشود. تکرار فشار ناشی از راه رفتن، کفش نامناسب یا ضربههای جزئی باعث میشود این آسیبها بهتدریج باز بمانند، عفونت کنند و به زخم پای دیابتی تبدیل شوند. تشخیص و مراقبت زودهنگام، از پیشرفت زخم جلوگیری میکند.
تشخیص زخم پای دیابتی اولین و مهمترین گام برای جلوگیری از پیشرفت زخم و عوارض جدی مانند عفونت و قطع عضو است. در بررسی پزشکی، ابتدا وضعیت پوست پا، محل زخم، عمق و علائم عفونت بهدقت ارزیابی میشود. پزشک میزان خونرسانی و حس عصبی پا را بررسی میکند تا علت ایجاد زخم مشخص شود. در صورت نیاز، آزمایش خون یا تصویربرداری برای تشخیص عفونت عمقی انجام میگیرد. تشخیص دقیق و زودهنگام باعث انتخاب درمان مناسب، کاهش زمان بهبود و حفظ سلامت پا در بیماران دیابتی میشود.
زخمهای دیابتی انواع مختلفی دارند که هرکدام به دلیل علت متفاوتی مثل آسیب عصبی یا اختلال خونرسانی ایجاد میشوند. شناخت نوع زخم دیابتی، نقش مهمی در انتخاب روش درمان صحیح و جلوگیری از عوارضی مانند عفونت و قطع عضو دارد.
شایعترین نوع زخم دیابتی است که بهدلیل کاهش حس پا ایجاد میشود. بیمار متوجه فشار یا آسیب نمیشود و زخم معمولاً در کف پا یا زیر انگشتان ظاهر میگردد.
در اثر کاهش خونرسانی به پا به وجود میآید. این زخمها دردناکاند، دیر ترمیم میشوند و بیشتر در انگشتان یا لبههای پا دیده میشوند.
ترکیبی از آسیب عصبی و اختلال گردش خون است. این نوع زخم خطرناکتر بوده و احتمال عفونت و قطع عضو در آن بیشتر است.
معمولاً بر اثر فشار کفش، تغییر شکل انگشتان یا بیحسی ایجاد میشود و اگر زود درمان نشود، به عفونت استخوان میرسد.
بهدلیل فشار مداوم، بیحرکتی طولانی یا کفش نامناسب ایجاد شده و درمان آن زمانبر است.
بیشتر به علت اختلال گردش خون، تورم پا یا عفونتهای زمینهای ایجاد میشود و نیاز به مراقبت تخصصی دارد.
درمان پزشکی زخم دیابتی فرآیندی تخصصی و مرحلهبهمرحله است که با هدف جلوگیری از عفونت و قطع عضو انجام میشود. در این روش، ابتدا زخم توسط پزشک ارزیابی و از نظر عمق و شدت درجهبندی میشود. پاکسازی تخصصی زخم، کنترل عفونت با داروهای مناسب و استفاده از پانسمانهای نوین از اصول اصلی درمان هستند. در صورت نیاز، روشهای پیشرفتهای مانند وکیومتراپی، اوزونتراپی یا پلاسماتراپی به تسریع ترمیم کمک میکنند. کنترل دقیق قند خون و کاهش فشار از روی پا بخش جداییناپذیر درمان پزشکی بوده و پیگیری منظم نقش کلیدی در بهبود کامل زخم دیابتی دارد.
تنها در مراحل اولیه و زیر نظر پزشک میتواند به بهبود زخم کمک کند. کنترل دقیق قند خون، شستوشوی روزانه زخم با سرم یا آب استریل، خشک نگهداشتن اطراف زخم و استفاده از پانسمان تمیز از اصول مهم مراقبت در منزل هستند. بیمار باید از راه رفتن روی زخم، پوشیدن کفش نامناسب و دستکاری زخم خودداری کند. همچنین بررسی روزانه پا برای مشاهده علائم عفونت مانند قرمزی، ترشح یا بوی بد ضروری است. در صورت عدم بهبود، درد یا تغییر رنگ زخم، مراجعه فوری به مرکز تخصصی زخم ضروری بوده و درمان خانگی بهتنهایی کافی نخواهد بود.
در مراحل اولیه زخم پای دیابتی که زخم هنوز سطحی است و عفونت جدی ندارد، درمان معمولاً با دارو و پماد شروع میشود. پزشک برای جلوگیری از عفونیشدن زخم و کمک به ترمیم پوست، از داروهای موضعی استفاده میکند. رایجترین آنها پماد سیلور سولفادیازین است که روزی یکبار روی زخم تمیز زده میشود. در زخمهای کوچکتر، باسیتراسین زینک هم تجویز میشود تا از رشد میکروبها جلوگیری کند.
اگر اطراف زخم حالت سفید، پوستهپوسته یا قارچی داشته باشد، پزشک کلوتریمازول را فقط برای پوست اطراف زخم میدهد. در مواردی که بوی بد یا آلودگی خفیف وجود دارد، مترونیدازول موضعی کمککننده است. برای ترمیم بهتر، ممکن است از عسل طبی یا کادکسومر آیودین هم استفاده شود.
| عارضه | توضیح کوتاه |
|---|---|
| عفونت زخم | رشد باکتریها در زخم باز که باعث ترشح، بوی بد و التهاب شدید میشود |
| پیشرفت عمق زخم | گسترش زخم از پوست به عضله و تاندون بهدلیل نبود درمان |
| درگیری استخوان (استئومیلیت) | نفوذ عفونت به استخوان پا که درمان را طولانی و پیچیده میکند |
| سیاه شدن بافت (گانگرن) | مرگ بافت در اثر کاهش خونرسانی و عفونت شدید |
| گسترش عفونت به خون (سپسیس) | ورود عفونت به جریان خون و تهدید جدی برای جان بیمار |
| قطع انگشت یا پا | آخرین راه نجات جان بیمار در مراحل پیشرفته زخم |
| ناتوانی حرکتی | اختلال در راه رفتن و کاهش استقلال فرد |
| افزایش هزینه درمان | طولانی و پیچیده شدن روند درمان و بستریهای مکرر |
هزینه درمان زخم دیابتی در سال ۱۴۰۴ بسته به نوع تکنیک درمانی و شدت جراحت متغیر است. بر اساس دادههای دکترتو کلینیک، شروع قیمتها از حدود ۱۰۰ هزار تومان برای روشهایی مانند پلاسما تراپی بوده و برای درمانهای پیشرفتهتر مانند لیزر (Low/High Level) یا مدیریت زخمهای عفونی عمیق، به ۱,۲۰۰,۰۰۰ تا ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان در هر جلسه میرسد.
درمانهای تخصصی دیگر نظیر اوزونتراپی و سلولهای بنیادی نیز در بازه ۳۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان قرار دارند. علاوه بر روش درمان، عواملی همچون تخصص پزشک، شهر محل سکونت و خدمات جانبی (مثل تست نوروپاتی با هزینه ۲۵۰ هزار تومان) در تعیین نرخ نهایی مؤثرند. همچنین در برخی مراکز امکان استفاده از بیمه و پرداخت اقساطی فراهم شده است.
زخم دیابتی معمولاً از یک مشکل خیلی ساده شروع میشود؛ یک تاول کوچک، ترک پوستی یا فشار کفش. اگر قند خون مرتب بالا باشد و پاها هر روز بررسی نشوند، همین آسیبهای کوچک به زخم جدی تبدیل میشوند.
برای پیشگیری، مهمترین کار کنترل منظم قند خون است. بعد از آن، پاها باید هر روز شسته، خشک و بررسی شوند؛ حتی یک قرمزی یا ترک کوچک هم نباید نادیده گرفته شود. استفاده از کفش و جوراب مناسب که پا را تحت فشار نگذارد، نقش زیادی در جلوگیری از زخم دارد. کوتاهکردن صحیح ناخنها، مرطوب نگهداشتن پوست پا (نه بین انگشتان) و خودداری از راه رفتن با پای برهنه از نکات ساده اما حیاتی هستند.
معاینه دورهای پا توسط پزشک، بهترین راه جلوگیری از زخم دیابتی و قطع عضو است.
از زمانی که زخم درد ندارد ولی خوب هم نمیشود. بیدرد بودن زخم در دیابت علامت خوبی نیست و یعنی عصب آسیب دیده است.
نه، اما هر زخمی باید جدی گرفته شود. حتی یک ترک یا تاول اگر درمان نشود، میتواند به زخم عمیق تبدیل شود.
چون قند بالا باعث ضعف ایمنی، کاهش خونرسانی و بیحسی پا میشود. بدن توان ترمیم طبیعیاش را از دست میدهد.
اگر زخم زود تشخیص داده شود، بله. دارو، پانسمان تخصصی و کنترل قند خون معمولاً کافی است.
خیر. گاز و بتادین معمولاً زخم دیابتی را بدتر میکنند. این زخمها به پانسمان تخصصی نیاز دارند.
خیر. گاز و بتادین معمولاً زخم دیابتی را بدتر میکنند. این زخمها به پانسمان تخصصی نیاز دارند.
فقط برای مراقبتهای ساده مثل تمیز نگه داشتن پا. پمادها و روشهای سنتی میتوانند زخم را عفونی کنند.
وقتی زخم عفونی شود، سیاه شود، بوی بد بدهد یا استخوان دیده شود و بیمار دیر مراجعه کند.
بله. اگر قند کنترل نشود، هیچ دارو یا پانسمانی زخم را خوب نمیکند.
بله، اگر کفش نامناسب، قند بالا و مراقبت نکردن از پا ادامه داشته باشد.
حداقل ماهی یکبار توسط خود بیمار و دورهای توسط پزشک یا کلینیک زخم.
کسانی که دیابت طولانی، قند کنترلنشده، بیحسی پا یا سابقه زخم دارند.
منبع: